پوست بيرون پسته سعد اجمود سليخه پودينهء خشك زنجبيل بريان زيرهء سياه مدبر باديان بريان گلنار بيلگرى بريان صمغ عربى مساوى كوفته بيخته دو درم بخورند .
ديگر كاسنى اسپغول رال مغز تخم انبه مغز بيل تخم جامن نمك سونچرناگر موتهه كوكنار سوتهه جمله ده دارو را سواى اسپغول كوفته بيخته يك كف نهار به آب سرد بخورند كه براى سنگرهنى مجرب نوشته .
ديگر زيره سفيد بريان باديان سوتهه بيلگرى هر يك يك درم كوفته بيخته شش ماشه صبح و شش ماشه شام بخورند اسهال بلغمى را نافع و ضعف معده و رخاوت آن را دافع است .
ديگر اين قرص هندى نيز نافع ذرب است زنجبيل بيلگرى گشنيز خشك رال سفيد كوفته بيخته قرص سازند شربت يك درم به ادويهء مناسبه .
ديگر مغز خسته انبهء كهنه مغز خستهء جامن كهنه هليلهء زرد روغن گاو بريان همه برابر كوفته بيخته قرص سازند و يك مثقال به آب سرد بخورند كه نافع ذرب و اسهال است .
ايضا معجون خستهء انبه كه دافع اسهال معدى است نانخواه دانهء الايچى كندر موچرس سعد بيلگرى صمغ عربى بريان گشنيز بريان هر واحد دو درم مغز خستهء انبه چهار درم قند سفيد دو چند خوراك دو مثقال به شيرهء باديان بريان و زيرهء سياه بريان هر يك يك درم .
ديگر شكر سفيد پاؤ آثار به قوام آورده زرنباد پنج درم سائيده آميزند و يك توله بخورند كاسر رياح و نافع اسهال معدى است .
ايضا حب قابض كه دافع اسهال بلغم و هاضم است فلفل دارفلفل زنجبيل قرنفل عاقرقرحا هر واحد يك درم افيون دو درم به آب ادرك سائيده به قدر نخود حب سازند شربت يك حب .
ديگر زنجبيل بريان باديان بريان پوست الايچى كلان مساوى سائيده كف دست بخورند قابض و هاضم است .
ايضا حب نافع ذرب و زحير و حابس اسهال و خون بواسير و دافع زردى رنگ مصطكى فلفل طباشير اناردانه مغز تخم انبه اصل السوس كزمازج گل دهاوه مازو مساوى به آب كوكنار حب سازند شربت دانگ به آب شستهء برنج ساتهى غذا دالمونگ و خشكه .
ديگر سفوف هليلهء سياه در روغن بريان دو توله و پوست خشخاش بريان در روغن يك توله كوفته بيخته برابر شكر آميخته يك توله صبح و هفت ماشه شام خوردن نافع اسهال معدى و زحير صادق است .
و مؤلف در اين نسخه صمغ عربى بريان يك توله داخل كرده و مفيدتر يافته و گاهى باديان و زنجبيل هر دو بريان افزوده وزن هر چهار مساوى گرفته بدون شكر به عمل آمده و در مبرود نافع يافته .
ديگر ساذج سعد لودهه اندرجو موچرس بيلگرى گل دهاوه مساوى كوفته بيخته دو درم بخورند نافع اقسام اسهال و سنگرهنى است .
ديگر حب كه در حبس اسهال مفرط معدى و معوى و زحير كهنه مجرب است مغز بيلگرى تازه خشك كرده چهار ماشه دارچينى دو ماشه ناگرموتهه دو ماشه افيون مصرى دو ماشه به آب حبها برابر فالسه و نخود و ماش سازند براى اطفال شيرخوار يك ساله يك حب خرد و براى طفل دو سه ساله برابر نخود و براى جوان برابر فالسه بلكه تا دو حب با بدرقهء مناسبه بدهند .
ديگر عدس گندم هر واحد توله پوست خشخاش مغز بيلگرى هر واحد سه ماشه در نيم آثار آب بجوشانند هرگاه سوم حصه بماند صاف نموده بنوشند كه براى اسهال و ذرب مفيد است .
ايضا سفوف كه در ذرب و اسهال كهنه از مخترعات و معمولات مؤلف است باديان بريان گشنيز خشك بريان آمله طباشير بيلگرى پوست بيرون پسته مغز تخم انبه پوست خشخاش بريان هر يك چهار ماشه هليله سياه بريان دانهء الايچى سفيد تج حب الآس موچرس مائين خرد هر يك سه ماشه كوفته بيخته چهار ماشه صبح و شام بخورند .
ايضا سفوف قنب قابض اسهال و سنگرهنى و هاضم و مشهى و در اين باب مجرب است گوگرد آمله سار سيماب فلفل دارفلفل زنجبيل زيرهء سياه و سفيد هر يك دو نيم تانك انگوزهء نمك سنگ نمك طعام نمك سياه هر يك يك تانك و ربع برگ قنب بريان هفت نيم تانك ادويه را كوفته بيخته و گوگرد و سيماب را هشت پاس كهرل كرده آميزند شربت يك ماشه براى آنكه عادى نشه نباشد و به ديگر حسب مزاج .
اقوال حكما :
[ شيخ ]
شيخ ميفرمايد كه چون ملاست معده و زلق آن از برودت باشد به مسخنات مشروبه و مضموده كه در علاج سوء مزاج بارد معده گذشت معالجه نمايند و غذا از قنابر و عصافير بريان كنند .
و ايضا فراخ بطى البقا در معده است و به افاويه قابضه يا حاره مخلوطه به قابضه مبرز سازند .
و اگر با آن ماده باشد استفراغ آن نمايند و در هر هفته قى استماع كنند و جوارش خوزى و جوارش حب الآس و جوارش خبث الحديد به كار برند و نبيذ صلب كهنه بياشامند .
و اگر از ضعف قوت ماسكه باشد مشددات قابضه با مسخنات عطره شرباً و ضماداً استعمال نمايند .
و از آنچه اين را نفع كند جوارش خرنوب به آب عوسج رطب يا دواى سماق به آب خرنوب رطب يا سفوف حب الرمان به رب به ترش ساده است با خوزى به رب آس .
و آنچه منفعت عظيم بخشد قرص هوفقطيداس و قرص گلنار و ضماد افسنتين مع قوابض است و اما اغذيهء قريب آن است كه در باب سوء مزاج حار رطب مذكور شد و مشويات و مقليات و مطنجنات كه در آن ربوب باشد و باقى علاج اين همان است كه در اسهال معوى بلغمى خواهد آمد .
[ مجوسى ]
مجوسى گويد كه اگر ذرب بلغمى باشد سفوف مقلياثا كه در آن تخم گندنا و تخم كتان و هليلهء سياه و مصطكى داخل است بدهند .
و اين سفوف نيز نافع است حب الآس تخم مويز هر واحد ده درم اناردانه بيست درم انيسون تخم كرفس هر واحد هفت درم زيرهء كرمانى