دو جزو تخم كرفس باديان انيسون فطراساليون هر واحد يك و نيم جزو همه را در سركه يك شبانهروز تر كرده بجوشانند و صاف كرده عسل داخل كرده و سكنجبين بسازند و در آخر قوام يك درم زعفران در آن بمالند .
و دواء الحرمل به نسخه صهاربخت نيز آماس سپرز را زائل كند و بگيرند سداب و پودينه و در سركه جوشانيده نمد به اندازهء سپرز بريده در اين سركه تر كنند و بر سپرز نهند و انجير و اكليل الملك در سركه پخته برگ سداب و به ورق با هم سائيده بر سپرز نهند و برگ سداب پنجاه درم اشق بيست درم به ورق ده درم همه را به سركه سائيده ضماد كنند .
و طعامهاى مطحولان شوربا و زيرباج بايد در هر دو كبر و نخود پخته و مصوص به كرفس و سداب مرتب كرده و نان با سكنجبين خوردن سود دارد و كاسنى و كرفس و برگ ترب و ترب و خردل با چقندر و زيتون پرورده و اطراف رز به سركه پرورده و برگ كبر و ساق او به سركه پرورده و از گوشتها آنچه خفيفتر و لطيفتر باشد چون دراج و تدرو و تيهو و گنجشك و اين نان مطحولان را سود دارد آرد خشكار يك آثار و حب الرشاد يعنى تخم سپندان هشتم حصه آرد سائيده به آرد بسرشند و نان بپزند و اين نان را بر سبيل تنقل تنها و با سركهء بخورند .
[ قرشى و مصنف شفاء الاسقام ]
قرشى و مصنف شفاء الاسقام مىگويند كه در اورام طحال تدبير قوى و ادويهء مفتحهء قويه استعمال نمايند بهر آنكه قوت ادويه به مرور آنها در جگر و به سبب بعد موضع طحال و بنا بر غلظ جوهر آن منكسر ميگردد پس اگر با كبر طحال حرارت و درد در عروق مقترن گردد در آن ابتدا به فصد باسليق و اسيلم يا حجامت به حسب سن بايد كرد بعده استفراغ مادهء غالبه نمايند .
و بايد كه مطحول ملازمت قرص غافث و اسقولوقندريون به شربت قشر اصل هندبا با سكنجبين بزورى و شربت اصول و قرص كبر و قرص انبرباريس ريوندى و سفوف اصول و حاكمى و شربت دينار و شربت شاهتره و سكنجبين ساده و آب باديان و كرفس و سكنجبين عنصلى نمايد .
و اگر به آن حرارت قوى باشد شيرهء تخم خرفه و تخم خيار به سكنجبين ساده دهند .
و گويند كه تخم كاسنى مضر طحال است و گويند كه مصلح او سكنجبين است .
و آنچه مخصوص و بسيار نافع است اين است كه مريض هر صبح سه كف از بول خود بخورد و در بيست روز ورم را دور كند .
و ضماد جيد اشق است و اسقولوقندريون كه آن را خاصيت عظيم است شرباً و ضماداً و به سركه عنصل استعمال نمايند بعد پرهيز و تلطيف و مداوات تا چند روز و دخول حمام و خلخلهء طحال حتى كه به دلك او به پارچهء درشت و گاهى در آن ضماد به ورق و كبريت زياده كرده مىشود .
و اين ضماد از املاى استادى است رحمه الله انجير دو اوقيه در سركهء خمر دو روز تر كنند و بسايند و اسقولوقندريون و حلبه و افسنتين و پوست بيخ كبر هر واحد سه درم اضافه نموده به روغن بابونه كه در آن موم سُرخ گداخته باشند آميخته به شب ضماد كنند و به چيزى نبايد بست بلكه همين ضماد تنها بنهند و صبح شسته به آب گرم يا به آبى كه اندر آن تخم كتان و حلبه و اكليل الملك و بابونه و خطمى و گل بنفشه و زيره جوشانيده باشند نطول كنند و بعد از آن روغن قسط ضماد بمالند و گاهى در آن بابونه و اكليل الملك و آرد ترمس و مقل ازرق زياده كرده مىشود و سبوس مطبوخ به سركه و اسفنج مشروب به سركه نيكو است و حتى الامكان تقليل غذا و تلطيف آن نمايند و زيرباج چوزهء مرغ دهند و لزوم ماكيان فربه و خروس خصى و لحم حلوان يك ساله نمايند .
و از اغذيه مولد سودا مثل عدس و گوشت خشك كرده و كمات و بادنجان و لحم بقر و سائر لحوم غليظه و اغذيهء مولد نفخ احتراز كنند و از تنقل مقلويات حذر نمايند و بجوارش عود و مصطكى و كمون تنقل فرمايند و از همه مالح و حريف و حار پرهيز كنند و سركه در بعض اوقات به انجير و مويز يا به سمار كه آن اسل است جيد است چه سركه ملطف غلظ طحال است و كبر را در نفخ آن خاصيت عظيم است و كاسنى مسلوق و كاهو مسلوق نافع است اگر نفخ نباشد و زيتون الماء طحال را صالح است و همچنين طلا و حماز و به سركه كه در آن اندك تلخى باشد نيكو است و شلجم و بادنجان مخلل نافع طحال غليظه است و خرفه و خبازى و بقلهء حماض و شاخ گرم در سركه تر كرده و هنگام حرارت مزاج نافع و شرب شراب رقيق بعد تنقيهء بدن بدل آب و امتصاص كاسنى و انداختن ثفل او و سكنجبين بزورى شديد المنفعت براى طحال غليظ جاسى است .
[ انطاكى ]
انطاكى گويد كه در سوداوى طبيخ افتيمون دهند و اين حب از مجربات من است پوست بيخ كبر ريوند مساوى صبر مرجان سوخته تخم كرفس غاريقون نمك هندى هر واحد نصف يكى از آن هر دو به آب بهار حب ساخته يك مثقال به ماء العسل بدهند و از بيخ كبر و قسط و جوز رومى به عسل سرشته و يا به شحم حنظل مع به ورق و ترمس و عسل ضماد كنند و اما اسقولوقندريون در اين مرض قائم مقام طلسمات است به هرطور كه استعمال نمايند و اگرچه به ضماد بود و قريب او است سكنجبين عنصلى به آب كاسنى و دباغ كلنگ و جميع اجزاى خارپشت و خصوصاً طحال او در اينجا نافع است .
و ايضا در صلابت و اورام به انجير و اشق و ترمس و حنظل و جوز به سركه يا شراب ضماد كنند و كذا پشك بز و حلبه و شرب شير شتر و فوه و ريوند و طبيخ ترمس به فلفل همه مزيل اوجاع و ورم صلابات است .
[ مصنف حاوى صغير ]
مصنف حاوى صغير گويد كه هر صباح جلاب از عناب ده عدد و تخم كاسنى سه درم به شكر سفيد ده درم بنوشند و غذا مزورهء زيرباج به لحوم ماكيان و دراج بخورند و فصد باسليق يا اسيلم كنند اگر قوت و وقت مساعدت كند و اسهال به مطبوخ افتيمون يا حب