صفت قرصى كه درد معده را كه بعد از طعام پديد آيد و تا قى نكند آرام نشود بگيرند انيسون تخم كرفس هر يك پنج درم افسنتين و ده درم سليخه بست درم مرو فلفل و جندبيدستر و افيون هر يك دو درم و نيم همه را سوده قرص سازند شربتى يك درم .
علاج درد معده از مواد مختلفه
اصلاح غذا و تخفيف او نمايند بعده استفراغ به اين حسب كنند تخم كرفس انيسون هر واحد دو دانگ تربد غاريقون هر واحد نيم درم افتيمون افسنتين هر واحد نيم درم اصل السوس دو دانگ .
و اگر خلط رطوبى غالب باشد در اين ادويه شحم حنظل زياده كند .
و اگر صعب باشد ايارج فيقرا افزاينده .
و اگر خلط مائل به صفرا باشد سقمونياى چندين ادويه اضافه نمايند و تضميد معده بدانچه محلل و معطر و مقوى باشد مثل خطمى و آرد جو و لادن و گل سرخ و مر و قسب و قيروطى معمول به روغن ناردين كه در آن مر و صبر و مصطكى آميخته باشند بايد كرد و ديگر ضمادات حار و بارد و محلل و معطر كه در علاج سوء مزاجات معده گذشت حسب غلبهى خلط به عمل آرند و كم است كه وجع معده از اجتماع مواد به استفراغ آن زائل نگردد .
و ايضا در وجع معده و تخمه از بلغم و صفرا كه از سفوفات هاضم زائل نشود و گرمى زياده گردد اول گلقند آفتابى دو توله در عرقيات ماليده سكنجبين ساده سه تولد داخل كرده دو سه روز بدهند پس اگر قبض قوى باشد و عرق بسيار آيد شربت درد مكرر چهار توله گلقند سه توله در طبيخ باديان شش ماشه زرشك هفت ماشه مويز منقى دو توله گل بنفشه نه ماشه گل سرخ شش ماشه گلاب چهار توله عراق باديان ده توله شب خيسانيده صبح جوش خفيف داده حل كرده دهند .
علاج درد معده از ضعف معده
هرچه در علاج ضعف معده مسطور گردد استعمال نمايند .
و ايضا جهت تقويت معده نوشدارو و ديگر جوارشات مقويه دهند و بر آن مداومت نمايند و عسل بخورند و كشنيز در طعام داخل كنند و طعام به تفاريق ميل نمايند و از حركت بعد از طعام احتراز كنند و قرص كوكب و قرص انيسون در اين باب ستودهاند و از آنجا كه موجب ضعف اجتماع اخلاط در معده بود اول تنقيهى آن نمايند و اين جوارش مقوى معده و نافع درد ريحى است دانهى هيل برگ پودينه هر يك دو درم نانخواه است سعد سنبل الطيف پوست ترنج قرنفل ساذج جولنجان زنجبيل زعفران پوست بيرون پسته هر واحد يك درم كوفته بيخته در شيرهى مرباى آمله و شيرهى مرباى به سه چند ادويه به قوام آورده آميزند خوراك دو مثقال و شخصى درد معده لازم به سبب ضعف معده بالنسيت طبع و نقاهت و ضعف داشت از اين معجون بسيار فائده يافت مرواريد ناسفته يك درم زهر مهرهى خطائى بسد كهرباى شمعى هر يك نيم درم به گلاب صلايه كرده عود غرقى قرنفل پوست ترنج مصطكى زرنب صمغ عربى بريان تخم خشخاش بريان سنبل الطيب حب الآس سعد زيرهى سياه بريان هر واحد يك درم زرنباد نانخواه هر يك نيم درم دانه ، هيل مغز بيل زرشك صندلى سفيد سوده پوست بيرون پسته كشنيز مقشر بريان طباشير گل سرخ هر واحد دو درم بهى خشك چهار توله كوفته بيخته شربت انار شيرين چهار توله قند سه چند به قوام آورده مرباى آمله دو عدد سوده مع ادويه مسحوقه آميزند خوراك يك مثقال و گاهى براى تقويت زياده مشك عنبر ورق نقره هر يك نيم درم اضافه كرده شد .
و صاحب حاوى صغير گويد كه وجع معده اگر از ضعف معده باشد علامتش آن است كه درد بعد خوردن طعام حادث شود و بعد قى ساكن گردد و علاجش تقويت معده است و تنقيهى آن اگر در آن اخلاط رديه باشد و هر صباح جلاب از عنب الثعلب پنج درم بادرنجبويه سه درم شكر ده درم بدهند و غذا مزورهى نخود با مغز حب قرطم و تليين طبيعت نمايند اگر در آن اخلاط ردى باشد به جلاب سافعت درم عنب الثعلب پنج درم اصل السوس مقشر نيمكوفته سه درم و شكر سفيده درم جوشاينده صاف نموده معجون خيارشنبر پنج مثقال حل كرده سحرگاه بنوشند و بر آن صبر نمايند تا اسهال صالح بيارد و مريض را از تناول اطعمهى غليظ بطى الانهضام مثل عصائد و هراس و لحوم تيموس و ثيران و مانند آن و از اكل حبوب منفخه منع كنند و اين جوارش در هر هفته سه بار قبل طعام بخورند كه تقويت معده ضعيف مىنمايد بگيرند نانخواه كندر هر واحد هفت درم سعد سنبل هر واحد سه درم كوفته بيخته به عسل كف گرفته بسرشند شربت يك مثقال و چون وجع ساكن گردد اين جوارش بخورند كه مقوى معدهى ضعيف و موافق مزاج جميع مردم در جميع اوقات است آب ترشى ترنج يك رطل آب سيب يك رطل به آتش نرم