علاج صلابت ثدى و سلع و غدد و تعقد در آن
اگر ورم پستان مائل به صلابت شود اول فصد كنند و مسهلات سودا دهند و قيروطى از موم زرد يك نيم توله زردى بيضه بط دو عدد روغن بنفشه و بادام و روغن گل هر يك يك نيم نوار ساخته استعمال نمايند و يا آرد باقلا اكليل الملك به روغن كنجد ضماد كنند و نطول رياحين حاره نمايند و مغز ساق گاو و موم ضماد كنند و يا حلبه تخم كنان خطمى انجير پخته به روغن سوسن و موم قيروطى ساخته ضماد نمايند و در مولدات سودا پرهيزند .
و ايضا در درم صلب پستان بعد فصد باسليق عنب الثعلب چهار ماشه شاهتره شش ماشه اصل السوس چهار ماشه جوشانيده و نبات يك نيم توله داخل كرده بنوشند و آرد باقلا آرد جو گل بابونه اكليل الملك مويز منقى سائيده به روغن سوسن و پيه بز قيروطى ساخته ضماد كنند يا حلبه كوفته به سركه و روغن گل ضماد نمايند و يا برگ كونبه كوفته زعفران اندك اضافه نموده ضماد سازند و ضماد كمافيطوس تازه و يا برگ خوخ سائيده بمسكه آميخته و يا مسكهى گاو تنها و يا آرد كرسنه به عمل و يا پيربط به آرد جو يا شحم ايل و يا روغن چيزى و موم و يا خاكستر سرطان شهرى و يا بزر كتان سوده به عسل آميخته و يا زهرشبعت بز روده بيضه و يا تودرى و يا آرد گندم به شراب پخته و يا پنج خنثى به شراب پخته و يا سبوس گندم مطبوخ به شراب و يا بعر السبه نمك و اياشم عجل و يا مرقشيشاى سوده به روغن گل آميخته هر واحد نافع صلابت پستان است و بسا باشد كه منجر بسر عافيت مىگردد و در اين صورت بعد فصد باسليق ماء الحبن دهنده و اضمده كه در مطلق سرطان گفته آيد به كار برند و اين در اكثر هيچ علاج به نمىگردد
و شيخ مىفرمايد كه هرگاه ورم پستان به صلابت سيل كند در ابتدا بارزد و در شراب تر كرده ضماد كنند و يا به قيروطى روغن بنفشه و زرده بيضه طلا نمايند .
و اگر ورم ضلب گردد به قيروطى موم روغن گل و قطران و ماء الكافور طلا كنند و اكثر در آن زهره گاو داخل مىنمايند و گاهى به ضماد برگ ماز و سوده علاج مىكنند و بسا است كه ورودى مطبوخ كهنه نفع مىكند و يا دردى سركه طلا كنند و براى سلع و غدد آن بهترين دوا اين است كه برگ شفتالوى تر و برگ سداب طب هر دو سائيده ضماد نمايند .
و اگر صلابت بقيه تعقد وقت بلوغ يا حادث بعد از آن از ادويه تخليل نگردد بشكافند و شحم آن بيرون آرند .
و صاحب كامل گفته كه هرگاه در ثدى ورم صلب عارض گردد علاجش به علاج اورام صلب حادث و در انثيين نمايند
و بقراط گفته كه گاهى در پستان وقت حمل صلابت عارض مىشود و آن دلالت كند بر اوجاع كه حامله را در زانو و سرين و چشم عارض مىشود و بعض متأخرين مىنويسند كه گاهى صلابت غددى در ثدى به قدر كنار يا كم از ان پيدا مىشود و بعد مدتى قريب به مقدار بيضهى بط يا زياده از اين رسيده التهاب و سرخى رنگ و درد با ضربان در آن ظاهر مىگردد و آخر ريم كرده آماده انفجار مىشود بايد كه به زودى تمام زلو چسبانند و خون مكرر برآرند .
و اگر مانعى نبود فصد باسليق هم نمايند و كشنيز خشك نه ماشه صندل سرخ چهار ماشه صندل سفيد چهار ماشه كافور يك نيم ماشه در آب برگ كاسنى سبز و آب برگ مكوه سبز و آب برگ پالك آب كشنيز سبز آب برگ خرفه سائيده ضماد كرده باشند كه ماده را از نضج باز ميدارد و صلابت را به تحليل مىرساند اگر قبل از ظهور سرخى و درد به استعمال آرند حاجت فصد و زلو نمىافتد و مكرر به تجربه رسيده و بهر تليين تعقد استعمال قيروطيات و شحومات و مرهم داخليون مفيد بود و در اكثر اول فصد باسليق كفايت كند و مغز نان خميرى به روغن گل چرب نموده بستن جلد به تحليل مىبرد و كذلك مصطكى چهار ماشه بزردى بيضه در روغن گل يك توله و يا ريوند خطائى فقط و يا آرد گرسنه و ريوند چينى و باقلا هر يك هفت ماشه و روغن گل يك نيم توله و گاهى از انقطاع حيض قبل از وقت خويش و حدوث شير به غير از حمل تقعد پديد آيد و در اين حالت فصد صافن و مابض و عرق النسا به تجربه رسيده و مطبوخ پوست خيارشنبر فائده مىكند و تعقد كه از ضربهى سر طفل حادث شود نربسى به سركه سائيده طلا كردن مزيل آن ست .
دبيله ثدى
هرگاه ماده ورم پستان جمع گردد منفجات استعمال كنند و تخم ريحان در شير گاو پخته به بندند كه نضج ماده مىنمايد و يا تخم كتان بابونه اكليل الملك را در آب جوشانيده و صاف كننده با موم و روغن گل قيروطى ساخته ضماد كننده و ديگر العبه ئلينه منفجه چون لعاب حلبه و خطمى و تخم كتان و انجير كوفته ضماد