مىآيد و يا ديگر ادويهى عطريه مقويه با ماء اللحم و يا شورباى گوشت مفيد .
علاج غشى سوء مزاجى
اگر سبب غشى حرارت مزاج باشد گلاب و آب سرد بر روزنند و مبردات مقويه چون خيار و صندل و كافور و گلاب ببو مانند و خميرهى صندل يا شربت آن يا دواء المسك بارد يا شربت انار در گلاب يا عرق بيدمشك و عرق نيلوفر حل كرده اندك اندك در حلق او چكانند و يا شيرهى تخم خيارين و خرفه خيارين و خرفه در عرقيات مذكور برآورده شربت صندل داخل كرده بدهند و لخلخهى بارد كه از گل نيلوفر و صندل سفيد و گل ارمنى هر واحد يك ماشه در عرق صندل يابيد ساده و توله سائيده آب تربوز يا آب خيار با آب كدو و آب كشنيز سبز هر يك دو توله داخل كرده ساخته باشند و در ظرف گلى يا در شيشى دهن فراخ انداخته هر لحظه ببويانند .
و اگر خواهند كافور نيز اضافه نمايند و قدرى از اجزاى اين لخلخه بر سينه بمالند و پيراهن مصندل بعد افاقه بپوشانند و طعمهى مناسبه بخورانند و دوغ سرد آشاميدن بسيار مفيد است و گل به گلاب يا آب تر كرده بوئيدن نيز نافع است .
و شيخ مىفرمايد كه اگر به سبب حرارت باشد استعمال عطر بارد دورش آب سرد بر وجه اولى است و بامتزاج اندكى مشك بدانچه استعمال نمايند مع غلبه مثل كافور و صندل و آنچه قوى تر در تبريد باشد باكى نيست زيرا كه بارد مقابلهى مزاج حار موذى و مشك تقويت حرارت غريزى خواهد كرد آب سرد بخورانند .
و اگر حال احتمال نمايد به شراب مبرد رقيق لطيف بياميزند بهتر باشد و معذلك بايد كه فم معده متواتر دلك نمايند و خوابگاه مريض در هواى بارد باشد و خصوصاً در غشى اصحاب دق و بايد كه مداومت تنطيل اطراف ايشان و نواحى اعضاى رئيسه به گلاب و عصارات بارد معروف نمايند و شراب مبرد بياشامند و شميدن خيار بالخاصيت در آن مجرب است و خصوصاً در علاج حار صفراوى و كذلك كاهو اكلًا و شماً و به قول سويدى طباشير شرباً نافع غشى حار است .
و اگر سبب غشى و برودت مزاج باشد ادويهى حاره عطره مثل عود و مشك و عنبر به گلاب سوده در حلق چكانند و ببويانند و دواء المسك و شربت بادرنجبويه و عرق دارچينى بدهند و اغذيه به ادويه خوشبو مثل هيل و دارچينى و قرنفل و زعفران و مانند آن بخورانند و لخلخهى خوشبو به اين ادويه و غير اينها ساخته ببويانند و بوييدن و بوى كباب و قلايا و خوشبو و چكانيدن دواء المسك حار يا معتدل و يا مقدار يك طسوج مشك در گلاب و يا عرق گاو زبان و يا عرق بهار نارنج حل كرده در حلق و ماليدن روغن مصطكى و ناروين بر فم معده نيز مفيد و صرف مشك بويانيدن و تبخير از عود كردن و دست و پا ماليدن و به قول سويدى قاقله نيز نافع غشى بارد است .
علاج غشى وجعى و ورمى
اگر به سبب مرجع باشد تخدير زان وجع كنند اگر قطب سبب آن ممكن نبود چنانچه معالجهى قولنج بضلونيا و امثال آن مىكنند به علاوه علاج قولنج نمايند و سزاوار است كه هرگاه غشى از وجع عارض شود و اين يا از وجع قولنج يا وجع بعض اعضاى رئيسه به سبب ورم يا غير آن باشد قصد به علاج و آن مرض نمايند و تكميد موضع وجع بدانچه صلاحيت او دارد و بايد كرد و گلاب مبرد و آب سرد بروجه بپاشند و دستها و پاىها بعصابه بربندند و به زور بمالند و از تعب و شراب اجتناب نمايند .
و جالينوس گفته هرگاه غشى عقب وجع باشد وجور به مسكن او نمايند مگر آنكه وجع سرخ باشد و مهلت مذكور كه در اين صورت هول بمخدرات خفيفه اندك وجور كنند و مگر از آن تسكين نيابد مثل فلونيا و بزر البنج و بزر خشخاش و كاهو و بيخ لفاح بدهند .
و صاحب حاوى گويد كه آنچه به سبب وجع شديد باشد ازاله سبب به استفراغات و محللات موافقه به حسب و دقت و حاجت نمايند .
و به قول خجندى مخدرات استعمال نكنند مگر نزد امر عظيم .
و بعضى گويند كه در وجع از هر قسمى كه باشد اول حقنه كنند و يا به شياف طبع را بكشايند و چون به هوش آيد مناسب آن تدبير از فصد و مسهل نمايند در آنچه از ورم غلاف قلب و آماس اذنى القلب باشد لا معده مسطور گردد .
علاج غشى سدى
اگر به سبب سد و در اعضاى نفيسه و حوالى آن باشد بياشامند سكنجبين و عسل مطبوخ به آب انار مع اندكى از صغر و پودينه كوهى و حاشا و آنچه مدر بول باشد مثل تخم كرفس