هفت درم مشك دو دورم خوراك يك درم به آب مطبوخ افسنتين و اين دوا براى خفقان حادث از برودت نافع كهربا جندبيدستر هر واحد درم پوست ترنج نيم درم فرنجمشك نيم درم كوفته بختيه به آب پوست ترنج بخورند .
و ايضا براى خفقان بارد مصطكى عود دارچينى قرنفل سك سنبل جوزبوا كبابه قاقله پوست ترنج يا سيل بواهر واحد مثقال مشك يك دانگ به شراب ريحانى قرص سازند و اين دوا براى خفقان و وحشت و هم نافع است مصطكى دارچينى تخم بادروج فرنجمشك تخم بادرنجبويه تخم نمام تخم مرز به جوش زنجبيل دارفلفل مساوى كوفته بيخته و از جمله ده درم گرفته مرواريد لبسد كهربا ابريشم خام بهمن سفيد بهمن سرخ ساذج هندى هر واحد يك درم مشك خالص نيم درم آميخته به عسل هليلهى مربى بسرشند .
و ايضا براى خفقان و فزع سنبل دارچينى زروائد هر واحد دو درم پوست ترنج يك و نيم درم با شرابى كه در آن گاو زبان خيسانيده باشند بخورند .
و ايضا سنبل دارچينى سلذج قرنفل سعد هر واحد درم مرماحوز عود هر واحد نيم درم به شربت ميبه بدهند و اين دوا براى خفقان حادث از سودا و تنقيه و كيموس سوداوى مفيد هليلهى سياه و كاهلى سر واحد درم افتيمون قرنفل هر واحد نيم درم جمله را به دو ثلث درم دواء المسك مر آميخته به شراب ريحانى بخورند .
و ايضا براى خفقان نعنع خشك كهربا هر واحد پنج دروم بسد بريان هيل هر واحد دو درم قرنفل سه درم كوفته بختيه دو درم به آب سيب بخورند .
و ايضا له كهربانى بريان بسد سعد شب يمانى بريان هر يك سه درم زراوند مدحرج درونج هر واحد نيم درم مشك يك دانگ مرواريد سنبل الطيب هر واحد يك درم شكر بست درم كوفته بختيه سه درم به آب افسنتين بخورند .
[ بوعلى ]
بوعلى گويد كه در خفقان حادث به سبب خلط بلغمى واجب است كه استفراغ نمايند به ادويه كه تأثير آنها بقلب برسد و اوفق آنها ايارجات كبار مخرجهى رطوبات لزجه است و علاج خفقان حلوث به سبب دم سوداوى فصد و تعديل كبدست بدانچه در باب آن مسطور گردد و تا آنكه سودا متولد نگردد .
و اگر صرف خلط سوداوى باشد علاج در آن تنقيه به مثل ايارج روفس و لوغاذياست و همه آنچه خلط سوداوى را از امكان بعيد استفراغ نمايد و هم او گفته كه علاج خفقان بارد اگر با ماده باشد استفراغ به طريقى كه مسطور شد بايد كرد و از آنچه در بلغمى رطب از آن تجربه شده خواه ماده در ناحيه قلب باشد يا در ناحيه معده انيست كه بگيرند غاريقون نيم درم شحم حنظل يك دانگ و تربد يك درم و مقل يك دانگ و مشك و زعفران هر واحد يك طسوج و عود هندى يك دانگ و نمك نفطى ربع درم و آن يك شربت است و آنچه در سوداوى تجربه رسيده اين است هليله سياه سياه و كابلى هر واحد يك درم افتيمون نيم درم مجر ارمنى ربع درم و اين نيز يك شربت است و دوار المسك هر سه درم به شراب ريحانى به مقدارى كه در آن دو گداخته شود بخورند .
و اگر استعمال مسهلات قويه به سبب ضعف قوت نتوانند يا الجبن سكنجبين افتيمونى بنوشند .
و اگر ضعف مفرط باشد بر ماء الجبن اقتصار نمايند و مبالغه در تقويت بدن و توليد خون صافى بسيار نمايند تا آنكه اخلاط سوداويه در آن انطماس يابند ياقوت احتمال مسهلات حاصل شود و گاهى در مداوات او بر استعمال ايارج فيقرا يك مثقال بافتيمون يك دانگ اقتصار مىكنند و به سكنجبين مىدهند و اما ادويهى مبدلهى خراج مثل ترياق و شروديطوس و دواء المسك حلو و مر و دواء قيصر و شليثا و جوارش عنبر و دواء قباد و مفرح كبير و معجون نجاح و اقراص مشك است و چون بر و قوى گردد به تمثل الفقراويا احتياج افتد و گاهى نفع مىكند آن را تناول مقدار يك نخود از قفطانمان با سى مثقال طلا كه در آن گاو زبان تر كرده باشند و به نخود آب لحوم گنجشك و بچهى كبوتر و قنابر غذا سازند و از مركبات ديگر اين دوا مجرب است گاو زبان درم زر بناد و درونج هر واحد چهار درم شربت از آن يك درم در اول شهر و اواسط و آخر او و بايد كه با شراب ريحانى بخورند و دواى ديگر همان است كه در آن كهربا و جندبيدسترست و در قول ابو سهل گذشت .
[ ايلاقى و جرجانى ]
ايلاقى و جرجانى گويند كه در خفقان بارد تا كه سوء مزاج مستحكم نگردد و شراب صرف ريحانى مقدارى اندك موافق باشد و بوئيدن مشك و عود و عنبر سود دارد و غاليه بر سينه طلا كردن و روغن ناردين ماليدن و شربت مصببه و دواء المسك خوردن خفقان بارد را زائل كند و قسط و سنبل و سعد و دارچينى و سك كوفته به آب آس رطب و شراب ريحانى سرشته ضماد كنند و سفوف كهربا و جندبيدستر كه در قول ابو سهل گذشت به عسل سرشته بدهند و به رياضت امر كنند و اغذيهى مثل طعام صاحبان مزاج بار و باردار چينى و ايازير گرم مثل زيره و كرويا و نانخواه دهند و گوشت عصافير و كبوتر بچهى بريان و مطبوخه بتوابل موافق باشد .
و اگر با رطوبت بود اول تنقيه به حب مصطحيفون مركب بايارج فيقرا يا حب قوقايا نمايند .
و اگر ايارج فيقرا يك مثقال و يك درم افتيمون سوده با نگبين سرشته بدهند سود دارد .
و اگر رطوبت بسيار باشد ايارج لوفاذيا بثاريطوس موافق بود .
و اگر قى كردن آسان باشد قى نمايند و بعد تنقيه دواء المسك مروحلو و