نوبت خفيف رو نمايد جهت تعديل پزد به فام سه توله نبات سه توله سوده پاشند در شبنم نهاده صبح كهربا بسد طباشير هر يك يك ماشه سوده آميختند بخورند و بعد يك پاس غذا پلاو به مرباى انبه و كرونده و انناس و مطنجن و مزعفربا بالائى شير و قورمه بنان تنك خورانند و وقت عصر خميرهى مرواريد علوى خان نه ماشه ورق طلا يك عدد و شربت ياقوت سه توله در عرق شير كبير عليخان نه توله تخم فرنجمشك ماشه تا بست و هشت روز دهند بعده همه را موقوف نموده كسير و مهيل و يك عدد تراشيده قند سفيد سوده پاشيد در عرق بيدمشك و كيوره شسته در شبنم نهاده صبح ناشتا بخورند و آب آن را بلع نموده ثقل آن بيندازند و غذا به دستور و در گهواره هر دو وقت نشينند بلكه خواب هم در آن كنند اغلب كه از اين تدبير دوره موقوف خواهد شد .
و اگر صفراوى باشد نيز فصد نمايند ليكن خون اندك گيرند .
و اگر حاجت مسهل بود به مسهل صفرا يا مطبوخ هليله و آب تمر هندى و خيارشنبر و شربت بنفشه يا بنقوع فواكه حامضه تنقيه نمايند و بعد تنقيه ماء الجبن و شير بز ماء الخيار و ماء القرع و عرق شير دهند و آب هندوانه به گلاب و عرق كيوره و نبات نيز براى صفراوى مفيد و شربت عناب مركب براى خفقان دموى و شربت اسپغون نخفقان صفراوى نافع است و علاج دموى و صفراوى واحد است مگر آنكه اخراج خون بسيار درد موى افراط تبريد در صفراوى ضرورست و تعديل مزاج با شربه مبردهى حامضه و مزورهى مستخذ به آب فواكه ترش نمايند و يا غذا در هر دو نوع از چغندر و پالك و خرفه و كدو و خيار تنها و يا در قليهى بزغاله بنان و شير برنج و مهلبيه سازند .
و ايضا در صفراوى كافور و و حبه طباشير دو ماشه مرواردى يك ماشه سوده با شربت انارين دو توله يا ترنج يا ليمون آميخته ليسيده بالايش شيرهى تخم خرفه يك توله عرق كيوره عرق گل گاو زبان هر يك ده توله شربت نيلوفر دو توله نوشيدن و يا آمله مربى يك عدد به ورق نقره يك عدد پيچيده كافور دو حبه پاشيده خوردن و بالايش آب زلال تمر هندى شش توله يا آلو بخارا يازده دانه با شربت انارين دو توله نوشيدن انفع است .
بالجمله در اقسام خفقان حار استعمال آمله مربى و خميرهى صندل و دواء المسك بار دو هليله مربى همراه تبريدات معمول است چنانچه بعضى تراكيب آن در اينجا مسطور ميگردد تراكيب استعمال آمله مربى آمله مربى به ورق نقره پيچيده براى خفقان حار و فساد جگر همراه شيرهى خرفه و شيرهى مغز تخم هندوانه شربت انار عرق شاهتره داخل كرده اسپغول پاشيده بدهند و در خفقان با وسواس بعد فصد باسليق با شيرهى خرفه و عرقيات و شربت به زورى دهند و يا در خفقان حار طباشير يك ماشه سوده سرشته همراه عرق كيورهى گلاب هر يك دو توله عرق شاهتره و يا همراه لعاب اسپغول نه ماشه گلاب چهار توله عرق عنب الثعلب پنج توله شربت انار دو تولهى تخم فرنجمشك چهار ماشه و يا همراه شيرهى كاسنى و شيرهى تخم خربزه عرق كيوره عرق شاهتره گلاب شربت انار بالنگو و يا همراه شيره خيارين شيرهى مغز تخم كدو عرق كيورهى شربت انار دوم روز شيره مغز هندوانه به جاى تخم كدو و يا به صورت نزله و سرفه صمغ عربى يك ماشه سوده سرشته با لعاب پهدانه عرق گاو زبان عرق كاسنى عرق مكوه شربت اسطوخودوس و توله تودرى چهار مشه پاشيده و يا صمغ عربى سوده آميخته همراه شيره خيارين شش ماشه شيره دانه ميل و ماشه عرق كيوره عرق صندل هر يك پنج توله خاكشى پنج ماشه پاشيده و يا شيره اصل السوس شيرهى كاهو به جاى خيارين كنند و يا همراه شيره مغز تخم هندوانه گلاب عرق كيوه خميره صندل يا گلقند نسترن حل كرده و يا همراه لعاب بهدانه شيرهى تخم خيارين عرق شاهتره شربت بزورى بارد دوم روز به جاى خيارين تخم كاسنى شش ماشه سوم روز شيرهى مغز تخم كدو شش ماشه افزوده عوض آمله هليليهى مربى نمايند و آخر روز دواء المسك حار و چهار ماشه لعاب بهدانه سه ماشه شيرهى كاهو شش ماشه عرق شاهتره ده توله شربت بزورى بارد دو توله دهند و در صورتى كه از شدت خفقان تيرگى در بصارت و درد سر عارض شود به همراه شيرهى كشنيز خشك لعاب بهدانه عرق گاو زبان شربت بنفشه تخم ريحان پاشيده .
تراكيب استعمال خميرهى صندل يا همراه شيره كشنيز خشك پنج ماشه شيرهى خرفه پنج ماشه عرق گاو زبان شربت نيلوفر تخم بالنگو پاشيده دهنده و يا به صورت دمويت و عرق آمدن و ضعف قلب به ورق نقره يك عدد سرشته همراه شيرهى كشنيز خشك چهار ماشه لعاب گاو زبان شش ماشه شيرهى خرفه شش ماشه شربت انار دو توله يا شربت گره هل داخل كرده بالنگو چهار ماشه پاشيده و يا براى همين منافع همراه لعاب اسپغول يك توله گلاب چهار توله عرق كيور و پنج توله عرق بيد ساده پنج توله شربت انار خاكشى چهار ماشه به آب شسته غذا شوربا با خشكه و گاهى در اين نسخه شيرهى كشنيز خشك پنج ماشه و گاهى شيرهى مغز تخم هندوانه شش ماشه شربت نيلوفر و گاهى شيرهى تخم كاهوشيره تخم كاسنى داخل مىكنند و يا طباشير دو ماشه سوده سرشته با شيرجات ها شربه بايستور و يا به صورت سوء هضمى يا گلقند دو توله سرشته همراه عرق گاو زبان شش توله گلاب
اكسير اعظم ( فارسى ) — صفحة 285
مساهمون: محمد اعظم خان ( ناظم جهان )
ص٢٨٥