از مجربات صاحب خلاصة العلاج است .
و كذا ضماد چاى خطائى در گلاب ديگر به قول سويدى شرب اشنه يا موميائى به قدر حب گرسنه به جلاب و كذا گلقند يا گلاب بشكر يا ده درم عصاره گل سرخ تازه به شكر يا شربت ورد تازه يا شم گلاب يا خوردن ورق نقره يا عقيق مسحوق و تعليق آن يا بهمن سفيد يا فادزهر حيوانى هر واحد نافع خفقان است .
ديگر به قول شيخ الرئيس آنچه نفع او در خفقان عظيم است خوردن يك مثقال گاو زبان هنگام خواب چند شب متواتر است و از آنچه تجربه شده خوردن مقدار نوات قرنفل ذكر است با دوازده مثقال شير تازه بر نهار و كذلك خوردن يك مثقال مرزنجوش خشك به آب سرد اگر حرارت باشد يا شراب اگر حرارت نباشد تا ايام متوالى و از آنچه نفع مىيابد صاحب خفقان اين است كه مدام بادى خوشبو از جنس مناسب مزاج او باشد و مداومت تبخير به آن و استعمال شمامه از آن سازد كه آن سريع الوصول بقلب است با هواى مستنشق و كسى را كه خفقان حار باشد بر خوشبوى او گل سرخ و كافور و صندل و روغنهاى سرد غالب باشد مع اندكى ادويه ديگر لطيف الحراره مثل مشك و زعفران و قرنفل مگر آنكه امر صعب يعنى حرارت بسيار باشد كه درين حالت بر اشياى بارد اقتصار نمايد .
و اگر مزاج بارد بود ادويهى حار حرف مثل مشك و عنبر و روغن ترنج به كار برند و ماء الكافور و غاليه و مانند آن از اقسام حرارت دخن و ندود ملائمه به حسب مزاج استعمال كنند و ادويه قلبى حار و بارد مذكور شد و .
بالجمله در هر دوائى كه بوى خوش باشد آن قلبى است ديگر در علاج الغريا مرقوم است كه دال نخود به قدر چهار دام شب در پنج يا شش دام آب تر كرده على الصباح آب صاف به شكر آميخته نوشيدن نافع خفقان است و كذلك پوست الايچى كلان دو دام شب در آب تر كرده صبح خوب ماليده به شكر آميخته بنوشند و از ترشى و بادى پرهيزند ديگر گويند كه اگر از تخم خشخاش سفيد سه توله در نيم آثار شير گاو تازه شيره گرفته نبات سفيد سه توله افزوده هر صباح بنوشند جهت تقويت قلب و ازاله خفقان موثر قويست .
و اگر قبض بيفزايد يك و نيم توله خشخاش سازند و به جاى نبات ترنجبين افزايند .
و ايضا قطعهاى مقشر نيشكر سياه در عرق كيوره تر كرده شب در شبنم گذارند و على الصباح بر سبيل امتصاص بخورند .
ذكر ادويهء مركبه :
اگر عنبر اشهب مشك خالص زهر مهره خطائى سائيده و عطر صندل هر واحد يك ماشه مرجان صلايه كرده ورق نقره ورق طلا هر يك و نيم ماشه روغن بادام نيم دام پخته شهد خالص هشت دام پخته همه را يك جا كرده يك روز و شب على الاتصال بسايند و از يك ماشه شروع كنند و هر روز يك ماشه بيفزايند در هفت روز به هفت ماشه برسانند و براى اقسام خفقان حار و باد و نافع و معمول است و گاهى مرواريد هم افزوده مىشود .
ايضا لاجورد مغسول و سرخ ابريشم مقرض چهار سرخ مرواريد سوه سه سرخ كهربا صلايه كرده دو سرخ بر آمله مربى يك عدد پاشيده به ورق نقره پيچيده بخورند بالاى آن عرق بيدمشك گلاب عرق گاو زبان عرق نيلوفر عرق كيوره تخم فرنجمشك پاشيده شربت سيب شيرين حل كرده بنوشند ايضا براى مطلق خفقان كشنيز خشك صندل سفيد گل سرخ تخم كاسنى هركدام يك جزو گل مختوم با شير بهمن سفيد مرجان هركدام نصف جزو مرواريد ناسفته كهربا مصطكى هركدام ربع جزو عنبر مشك هركدام ثمن جزو كوفته بيخته نبات سفيد به گلاب يا عسل به قوام آورده به شربتى يك درم .
ايضا گيلانى گويد كه معاجين مفرحه ياقويته بسيار نافع و ترياق فاروق را تأثير عظيم است و از اين مرض و شربت گاو زبان و سيب با بيدمشك منفعت عظيم دارد و شراب اورين نفعى است كه در غير او نيست ليكن به حسب مزاج مثلًا در مزاج حار نبيند بيبى استعمال نمايند به جهت آنكه اعدل از جميع اقسام نبنده و اقل حرارت به سبب كثرت مانيست او است و سائر اقسام او در آنجا كه حرارت مفرط نباشد استعمال بايد كرد ورودى بيضهى نيمبرشت كه بر آن قند سفيد سوده و اندكى عنبر اشهب يا از حض به تفاوت امزجه پاشيده باشند نافع عظيم است در خفقان و جميع اقسام ضعف قلب ايضا استعمال ترياق ذهب و مرواريد محلول با عود و نخاله طلا از مجربات انطاكى است و او گويد از جمله مفرحاتى كه جارى مجراى خواص مجريه است و در تميع انواع خفقان موثر اين تركيب است مرواريد ناهفته يك جزو را حل كنند و در آن طلا و نقره يك يك جزو گداخته اندازند آنگاه همه را با سه مثل آن جزو عشر آن عنبه بسايند و اندك فاد زهر كافى در گلاب و عرق گاو زبان و عرق بيد سائيده شربت فواكه را با آن تسفيه ادويه مذكور به آن بسرشند سه قيراط از آن در تفريح و نشاط قائم مقام خمرست و در ازاله خفقان و غشى و جنون مجرب .
ايضا به قول صاحب علاج الغربا شربت گلقند سيوتى و گلقند كه اهل هر واحد مقوى قلب و مفروح و دافع خفقان است و اين عرق كشنيز نيز مقوى قلب و رافع خفقان است كشنيز مقشر گاو زبان هر واحد دو توله دانه الاچى گل نسرين گل گاو زبان گل سرخ برادهى صندل سفيد هر واحد پنج توله عود غرقى يك توله مشك يك ماشه شير گاو پنج آثار آب