دوازده توله گلقند دو توله جوش داده بخورند كه مفتح سده نيز هست و همچنين براى درد پهلو از رياح باديان مويز منقى پرسياوشان جوشانيده گلقند داخل كرده بنوشند و روغن گل نيمگرم كرده بمالند .
و اگر درد اضلاع تا به پشت باشد باديان پنج ماشه بيخ كاسنى پرسياوشان هر يك هفت ماشه در آب جوش داده گلقند داخل كرده بخورند پس اگر بعد رفع درد اضلاع درد پشت باقى ماند عنب الثعلب هفت ماشه اصل السوس چهار ماشه افزايند بعده اگر در اضلاع رياح و ثقل باشد و بواسير نيز داشته باشد مقل نيم ماشه در گلقند دو توله آميخته همراه شيرهى تخم كشوث پنج ماشه در عرق باديان هفت توله گلاب چهار توله برآورده بخورند و سبوس گندم و نمك در پارچه بسته تكميد نمايند و روغن گل بمالند و بر بندند .
و اگر درد از كتف شروع گرديده تا به پهلو و اضلاع و سينه آيد باديان نه ماشه دانه هيل سه ماشه نبات يك توله در آب جوش داده صاف كرده بطور قهوه بخورند و زرده تخم مرغ با قدرى دارهلد آميخته ضماد كردن نيز نافع است و ديگر ادويه و ضمادات و كمادات محلله مسخته به عمل آرند .
و اگر حاجت تنقيه افتد مسهل بلغم دهند و فصد نيز نافع نوشتهاند لخروج الريح مع الدم و نفع فصد اسيلم از دست محاذى اسرع الظهورست و گاهى براى درد پهلوى دائمى ريحى زرشك باديان بيخ باديان مويز منقى انيسون بنفشه خيسانيده سكنجبين ساده گلقند آفتابى داخل كرده بنوشند و بعد شش روز اين حب نافع درد پهلوى ريحى ريوند خطائى تربد سفيد بسفائج غاريقون هر يك مثقال شحم حنظل دو دانگ ايارج فيقرا حب النيل نمك هندى هر يك پاوكم دو ماشه پوست هليله زرد هليله سياه هر يك درمى مقل كتيرا هر يك دانگى كوفته بيخته در عرق باديان حب ساخته يك توله يك پهر شب باقى مانده همراه عرق گاو زبان عرق عنب الثعلب نيمگرم ميدهند و صبح اين بدرقه مىدهند عنب الثعلب مويز منقى انجير زرد اصل السوس باديان بيخ باديان بيخ كاسنى گل بنفشه اسطوخودوس حب القرطم پرسياوشان تخم كشوت تخم كرفس انيسون ريوند چينى گل سرخ بسفائج سناى مكى در عرق عنب الثعلب عرق گاو زبان شب خيسانيده صبح جوشانيده و ماليده صاف كرده ترنجبين فلوس خيار شنبر گلقند ماليده باز صاف نموده شيرهء مغز بادام پاشيده بنوشند و به جاى آب عرق باديان و سه پهر شربت بزورى عرق باديان گلقند تخم ريحان پاشيده تبريد ميدهند و اهل هند گويند كه اگر درد پهلو از ريح و سردى بود بيخ بيدانجير زنجبيل نيمكوفته قدرى در آب جوش داده بنوشند و يا بيخ آگ با بول كودك سائيده به جاى درد طلا كنند و در آفتاب نشينند و از پاچك دشتى كماد نمايند يا شاخ گوزن با چهار پنج عدد مرچ سياه سائيده نيمگرم ضماد نمايند .
تتمه : [ ذات الجنب وبايى ]
بعضى متأخرين مينويسند كه گاهى ذات الجنب وبايى عارض مىشود و علامتش با درد غشى است و تپ و سرفه خفيف و غلبه بخر و بروز اول يا در سه چهار روز هلاك مىكند بايد كه اول به حقنهء لين طبع را بكشايند كه به هوش آيد پس همان وقت از هر دو دست فصد باسليق نمايند و خون وافر گيرند تا سرخى در خون ظاهر گردد پس بند كنند و شربت نيلوفر و شربت سيب ليمونى علوى خان هر يك دو توله در گلاب عرق بهار و بيدمشك هر يك پنج توله كبوره سه توله بنوشند و غذا هنوماش چغندر و ده فاناخ هندى و رومى و كشنيز سز در آن افتاده باشد بمقطر يا آب ليمون كاغذى ترش گروه دهند بنان تنگ و بالائى جغرات گاوى با برنج و خشكه گيلانى و مرباى كرونده و ابنه خوراننده و به جاى آب بر گلاب و عرق بهار اكتفا نمايند و روز چهارم جهت نضج ماده مطبوخى دهند كه در آن ادويهى ذى ترياقيه و مقوى اعضاى رئيس باشند چون زرنب و اظفارم لطيب و كرفس و باديان رومى و هندى و خطائى و مثال اينها و اين مطبوخ آلو بخارا ده عدد زردآلو پنج عدد اظفار الطيف زرنب باديان خطائى رائيسون هر يك سه ماشه بسفائج مكوه بادرنجبويه هر يك ماشه درونج عقربى چهار ماشه پنج كرفس پنج ماشه اصفل السوس پرسياوشان گاو زبان هر يك جفت ماشه عناب هفت عدد برگ شاهتره چهار و نيم ماشه گل سرخ يك توله در گلاب و عرق بهار نارنج و آب باران هر يك پاو آثار بجوشانند كه بثلث آيد گلقند چهار توله داخل كرده بنوشند و تا روز هفتم دهند و روز هشتم سهل دهند باضافه خيار شبز و شير نست و ترنجبين و شربت دينار علوى خان بر يك جفت توله و روغن بادام هفت ماشه و غذا وقت شام خشكه گيلانى بشورباى چوزهى مرغ كه به مقطر فتق داده باشند و صبح اين تبريد دهند جواهر مهره سه ماشه در خميره صندل ترش يك توله ورق طلا يك عدد آميخته شيرهى زرشك ماشه اينسون چهار ماشه اصل السوس هفت ماشه لعاب گاو زبان و بهدانه هر يك سه ماشه در گلاب و عرق بهار و كيوره و بيدمشك و نيلوفر و گاو زبان هر يك چهار توله برآورده شربت سيب و نيلوفر هر يك دو توله تخم فرسنجمشك و يا شربتى نه ماشه داخل كرده بنشوند و همين نهج سه چهار مسهل داده بنگرند اگر سرفه قدرى باقى مانده باشد اين حب و بند ميعه رسائله و يابسه و رب السوس و زعفران و صندل سفيد هر يك چهار ماشه زرنب سه ماشه كثير اظفار الطيب اصل السوس زرشك صمغ عربى هر يك صفت ماشه انار دانه بست و پنج ميشه شيرخشت سه توله به لعاب اسپغول به قدر موجها ساخته دردبان دارند و جهت تعديل مزاج خميرهى ابريشم و شربت ياقوت علوى خان با عرق زرشك و يا فواكه و بهار نارنج به كار برند .