هر يك ده درم انجير سفيد دو عدد انيسون يك مثقال اصل السوس مقشر نيمكوفته دو مثقال جوشانيده ماليده صاف نموده درم گلقند حل كرده باز صاف نموده هر صبح بنوشند و غذا نخوداب چوزهى مرغ سازند .
و اگر ماده بسيار غليظ باشد بماء الاصول و روغن بيد انجير چند روز نضج دهند و چون اثر نضج در نفث ظاهر گردد اسهال ماده به اين مطبوخ نمايند مويز منقى ده درم انجير زرده دانه اصل السوس مقشر نيم كوفته پرسياوشان زوفاى خشك قنطوريون دقيق بادرنجبويه شكاعى انيسون زيرهى كرمانى ناز شك هر يك دو مثقال تربد سفيد مجوف خراشيده به روغن بادام چرب كرده شش درم بسفانج سه درم سناى مكى بيخ درم جوشانيده ماليده صاف نموده فلوس خيارشنبر گلقند عسلى هر يك پانزده درم ماليده باز صاف نموده روغن بادام يك درم چكانيده بياشامند .
و اگر ماده بسيار غليظ باشد تنقيه به طبيخ تربد يا غاريقون نمايند .
و اگر احتياج به مسهل قوى تر از آن باشد حب منتن و يا ايارجات كبار مانند ايارج اركاغانيس و ايارج جالينوس و ايارج لوغاذ يا دهند .
و بالجمله لازم است كه اسهال بدوائى باشد كه مخرج بلغم و ريح هر دو باشد و از مسهلات نيك اگر وجع نائل به طرف شراسيف باشد اسهال به حريق سياه است با تنباكو كه بليغ النفع است و چون بدن نقا يابد چيزى كه منفث به سهولت باشد و در آن ارخاد جلا و غسل و تقويت به اصلاح رياح و كسر و تحليل آن بود مثل ترياق اكبر به ماء العسل مفوه و اثاناسيا و فنداويقون استعمال نمايند و از جمله اديهى عظيم النفع نوشيدن جعدهى مطبوخ با شربت عسل است و يا فودنج نهرى افزوده به عسل بياشامند .
و اگر خولنجان سكبينج كوفته حبوب به قدر نخود ساخته يك مثقال به آب گرم بدهند در اخراج ريح كثير و رطوبت قليل خيلى سودمند است و همچنين قسط و افسنتين هر يك دو مثقال با شراب شيرين كهنه خوردن و كذلك آشاميدن جندبيدستر با سركه مخروج به گلاب و زيت كهنه خصوصاً كه سركهى انجدان و عنصل باشد و نيز طبيخ تنباكو و طبيخ ثافيسا اوجاع قديمهى صدر و جنب حادث از رياح بلغميه را نافع است و همچنين طلا و ضماد بدان تكميد به نمك و جاورس بعد تنقيهى تام و نقاسى بدن مفيد و اين مروخ جيد النفع است سداب ازوفاى خشك ايرسا فاوانيا شونيز قسط بحرى حب الغار در شراب يا به عرق جمسفرم خوب جوشانيده صاف كنند و اندكى جندبيدستر داخل كرده بر سينه و پهلوها بمالند كه مجرب است و اين قيروطى نيز سورنجان برگ آس زرنباد فادانيادج زوفاى خشك مساوى كوفته به حرير بيخته موم سرخ روغن ريت كهنه روغن قسط گداخته با ادويهى مذكور در هاون خوب عمل كرده و بر سينه و پهلوها بمالند كه مجرب است و از آب سرد و هواى سرد اجتناب ضرورت است و اكثر اطفال را كفايت مىنمايد آشاميدن يك درم يا دو درم نبيد شكرى خصوصاً كه در آن قدرى زردك انداخته باشند و جمسفرم نيز اوجاع صدر و جنين صبيان را نافع است و علاج رياح سوداويه نضج ماده است به مطبوخ مرتب از گاو زبان شاهتره اصل السوس مقشر نيمكوفته عنب الثعلب پرسياوشان هر يك دو مثقال گل بنفشه گل نيلوفر بادرنجبويه انيسون هر يك يك مثقال عناب ده دانه سپستان بيست دانه جوشانيده ماليده صاف كرده خميرهى بنفشه گلقند هر يك هفت درم داخل كرده نيمگرم بياشامند و تا ظهور اثر نضج در نفث بر اين مداومت نمايند و بعد از آن فصد صافن كنند كه انفع است و باسليق و اسيلم دست گشايند و خون به قدر اعتدال بگيرند پس مريض را دو سه روز راحت دهند و دواء المسك معتدل با عرق گاو زبان و گلاب كه بر آن تخم فرنجمشك بادرنجبويه پاشيده باشند بخورانند و غذا شورباى گوشت بزغاله و يا بره تناول نمايند پس اسهال سوذ المطبوخ افتيمون به نسخهى موافق مزاج مريض و يا حب لاجورد كنند .
و اگر رياح باردهى غليظه متولد ارفوانى بغميه باشد با پارچ لوغاذيا و يا با رياح اركاغانيس يا ايارج جالينوس فرمايند و بعد تنقيهى بدن از سودا جوارشات مقويهى معتدله مثل دواء المسك معتدل جوارش عنبر و سنجر مينا با عرق گاو زبان و شاهتره و گلاب و جلاب شكرى كه بر آن فرنجمشك پاشيده باشند و يا شربت انجير با عرق گاو زبان بدهند و تكميد موضع به اسفنج در شراب ريحانى تر نموده و تمريخ سينه و پهلو به روغن خيرى و نرگس و بابونه و جلوس در آبزن حشايش رطبه محلله مرخيه مانند بنفشه عنب الثعلب گاو زبان بابونه پرسياوشان و شاهسفرم و اصل السوس جوشانيده صاف نموده شير گوسفند و گاو و بز و روغن بنفشه و روغن كنجد و روغن بابونه داخل كرده نمايند و نطول شورباى مطبوخ كلهى گوسفند يك ساله بر سينه نافع است و آشاميدن ماء الجبن نيز كثير النفع است .
علاج اوجاع مذكوره حادث از رياح بخاريه و سده
اگر متولد از خون غليظ باشد اخراج خون به قدر ضرورت از فصد باسليق نمايند و بعد از آن اگر طبيعت قبض باشد تليين كنند به اين مطبوخ عناب ده دانه شاهتره گل سرخ گل بنفشه پرسياوشان زيرهى كرمانى هر يك دو درم جوشانيده صاف نموده شيرخشت ترنجبين گلقند هر واحد دو درم ماليده باز صاف كرده نيمگرم