يك حب صبح و يك شام بخورد .
حب نزله معمول حكيم على اكبر خان
[ صفت آن ]
بزر البنج بست و هشت مثقال تخم كاهو صمغ عربى بيخ لفاح تخم خشخاش هر يك سه درم زعفران دو درم افيون مصرى پنج درم و نيم نبات سفيد سه درم كوفته بيخته به آب حب سازند به قدر ماش وقت حاجت يك دو حب فرو برند .
نوع ديگر معمول حكيم موصوف و از تأليف والد حكيم علوى خان كه به نفث الدم و سرفهء نزلى هم نفع دارد و تسهيل نفث مىكند
[ صفت آن ]
افيون بزر البنج مصطكى كتيرا كهرباى شمعى صمغ عربى نشاسته تخم كاهو گل گاو زبان تخم خشخاش مغز تخم خيارين گل ارمنى پوست بيخ لفاح هر كدام دو مثقال زعفران نيم مثقال رب السوس دو نيم مثقال ريوند چينى يك نيم مثقال كوفته بيخته به آب كومنار به قدر فلفل حبها سازند و به ورق نقره پيچيده نگاه دارند خوراك دو حب .
و در نسخهء ديگر وزن افيون چهار مثقال و بيخ لفاح و زعفران هر يك يك مثقال است .
حب نزله كه نزله و سرفه را نافع و ممسك است از حكيم احمد
[ صفت آن ]
افيون بزر البنج نشاسته تخم كاهو تخم خشخاش سفيد صمغ عربى هر يك يك مثقال بيخ لفاح نيم مثقال زعفران دو دانگ كوفته بيخته به آب كوكنار سرشته حبها برابر فلفل سازند خوراك دو حب به آب نيمگرم .
حريره معمول براى تقويت دماغ و نزله
[ صفت آن ]
خشخاش سفيد شش ماشه مغز بادام هفت عدد نشاسته شش ماشه همه را شيره گرفته نبات داخل كرده بجوشانند به آتش ملايم تا مثل حريره شود گاهى اندكى زعفران اضافه مىنمايند و جهت منع صعود ابخره گشنيز خشك داخل كنند .
نوع ديگر
[ صفت آن ]
بگيرند سبوس گندم يك قبضه و در آب تر نمايند و صاف نموده بر آتش بگذارند و نشاسته هفت درم شكر سفيد ده درم روغن بادام پنج درم اضافه نمايند و به ملائمت تحريك كنند كه پخته شود بياشامند .
ايضا كه براى تقويت دماغ و رفع نزله و توليد منى معمول است
[ صفت آن ]
مغز بادام مقشر دو توله تخم خشخاش سفيد دو مثقال مغز تخم كدو شيرين دو درم برنج سفيد يك توله نبات چهار توله روغن گاو يك توله به دستور حريره كنند و اگر بجاى آب عرق بيدمشك و عرق گاو زبان داخل نمايند بهتر است .
و در نسخهء ديگر مغز پنبه دانه يك توله نيز داخل است .
ايضا براى نزلات نافع
[ صفت آن ]
مغز تخم خربزه تخم خشخاش گشنيز خشك مغز بادام مقشر هر يك پنج مثقال همه را در عرق بيدمشك و عرق گاو زبان شيره كشيده نبات سفيت هفت و نيم مثقال كتيرا نشاسته صمغ عربى بارتنگ تخم ريحان هر يك چهار دانگ تخم مرد كوفته يك مثقال يا دياقوذا شربت نيلوفر هر يك پنج مثقال عوض نبات افزوده بپزند و به كار برند .
حسوى لوز جهت زكام و نزلهء حار يابس بسيار مفيد
[ صفت آن ]
نشاسته آرد باقلا آرد جو مقشر به آبى كه در آن صمغ عربى و شكر سفيد و كتيرا حل كرده باشند بپزند و روغن بادام شيرين داخل كرده به قوام حريره آرند و گرم گرم بخورند .
خميرهء خشخاش ساده كه در زكام و نزلهء حار معمول است و جهت سرسام و رفع بيخوابى و صداع مفيد و منع نزلات حاره و اصلاح ريش سينه و شش و دفع درد سينه و تعديل اخلاط محترقه و تسكين حرارت مزاج نافع است
[ صفت آن ]
كوكنار كلان با تخم صد عدد نيمكوب سازند يا پوست را جدا نيمكوفته و تخم را نرم سائيده با دو نيم آثار آب باران بپزند و صاف نمايند و يك نيم آثار قند سفيد انداخته به قوام خميره درآرند قوت آن تا دو سال باقى مىماند و اگر در قوام رقيق دارند شربت خشخاش گويند و اگر خميرهء خشخاش مركب سازند و در آخر قوام صمغ عربى رب السوس كتيرا هر يك يك درم تخم خرفهء مقشر گشنيز مقشر مغز تخم تربز هر يك دو درم باريك سوده ضم سازند و اگر خواهند قدرى زعفران نيز آميزند .
خميرهء خشخاش نافع زكام حار
[ صفت آن ]
پوست خشخاش بست و پنج عدد در آب خويسانده صبح بجوشانند و صاف كرده با يك رطل قند سفيد به قوام آرند و در آخر قوام شيرهء تخم خشخاش شيرهء مغز تخم كدو شيرين شيرهء مغز بادام هر يك يك توله افزايند تا به قوام آيد .
خميرهء خشخاش كوكنارى به جهت زكام و نزله و سرفه و صداع و شقيقهء بخارى و منع صعود بخار معده و مراقى و تقويت دماغ و قلب مجرب و معمول است و بسيار خوش ذائقه و خوشرنگ
[ صفت آن ]
پوست خشخاش ده مثقال جوكوب نموده در آب باران سه رطل بخويسانند و صبح جوش دهند و بمالند و بيفشرند با نبات سفيد يك رطل به قوام آرند بعده مغز تخم كدوى شيرين مغز بادام مقشر گشنيز خشك مقشر مغز تخم تربز تخم خشخاش سفيد هر يك دو توله باريك ساخته طباشير كتيرا صمغ عربى هر يك نيم توله جدا جدا خوب باريك ساخته در آن مخلوط سازند و زعفران هفت ماشه مشك يك ماشه به عرق كيوره و عرق بيدمشك در سنگ سماق حل كرده بياميزند و ورق نقره دو توله يك يك انداخته به تبر معجونكش در هم نمايند و به قدر يك توله همراه عرق گاو زبان يا قهوهء گاو زبان و نبات سفيد و دانهء آلايچى بخورانند .
خميرهء خشخاش زرد معمول جهت ترطيب و تقويت دماغ و نافع نزله و زكام و خواب خوش مىآرد
[ صفت آن ]
كوكنار دو نيم دام جوكوب نموده در دو سير آب تر كنند و بعد يك شبانه روز بجوشانند هرگاه نيم سير آب بماند صاف نموده تخم خشخاش و مغز بادام هر يك دو نيم دام در قدرى آب شيره برآورده به آب كوكنار ضم ساخته نبات سفيد يك نيم پاو گلاب نيم پاو داخل كرده به قوام آرند و زعفران نيم ماشه در قدرى گلاب سوده چون قريب انعقاد شود داخل كرده به تبر مخلوط سازند كه همه رنگين شود .
رب خشخاش از تأليف قدما جهت نزلات حاره به غايت نافع است
[ صفت آن ]
كوكنار مع تخم صد بكوبند و يك شبانهروز در چهار و نيم صد مثقال آب تر كنند و بجوشانند تا به نصف رسد پس صاف كرده با هفتاد و پنج درم شكر يا عسل يا مثلث به قوام آرند كه مثل لعوق شود و بعده اقاقيا زعفران مازو و عصارهء لحيةالتيس هر يك نيم درم كوفته بيخته بسرشند و گاهى ساده ساخته مىشود به غير ادويات سفوف نافع نزبه دافع سهر و يبوست دماغ كشنيز مقشر تخم كاهو تخم خشخاش هر يك دو مثقال اصل السوس باديان دارچينى هر يك يك مثقال