و آنچه در اين باب متوسط است شب يمانى سوخته به مثل او عسل است و گاهى در آن مرزياده كرده مىشود و قوى تر از اين اين تركيب مرهم زنگار است زنگار و قشور مس هر واحد چهار درم آب گندنا يك اوقيه عسل يك اوقيه استعمال نمايند و هر گاه ريم بسيار كثرت نمايد لا بد است از استعمال فتيله در زهرهء نرگاو تر كرده و يا قطور بول صبيان و اقوى از آن خبث الحديد مغسول مكرر بر تابه بريان كرده در سركه پخته استعمال كردن است .
و اگر با ريم مزمن درد باشد نبيند تلخ مضروب به روغن گل يا به آب گندنا يا آب مطبوخ ماهى شور در گوش اندازند و گاهى وجع به استعمال صبر افيون زعفران به عسل سرشته محتاج گرداند و چون ببينند كه رطوبت به ادويه مانعه مجففه محتبس شد روغن گل در گوش اندازند تا خشكريشه ساقط گردد بعد از آن ادويه منبت لحم به كار برند .
و بالجمله واجب است كه حبس صديد ننمايند بلكه بمنع تولد او بتجفيف قروح پردازند و بسيار معالجين حيله ساز گوش ريم كرده را بخرقه بند مىكنند براى منع سيلان ريم از آن و مريض را از خواب بدان طرف منع مىكنند و سيلان ريم از گوش دفع مىشود ايضاً در به آب وجع گوش نوشته كه اگر قرحه مولم باشد حضض و افيون به شير حل كرده استعمال نمايند و يا بگيرند بادام مقشر بست عدد به ورق افيون كندر هر واحد يك نيم درم زعفران شش درم قند و مر هر واحد يك نيم درم و به سركه سائيده خشك كنند و هنگام حاجت به روغن گل آميخته در گوش چكانند .
و اگر ريم باشد بدل سركه شراب يا عسل يا سكنجبين كنند .
[ ايلاقى و جرجانى ]
ايلاقى و جرجانى مىنويسند اگر قرحه خارج منفذ صوت بيرون گوش باشد به نحوى كه به نظر در آيد اسفنج يا پارچه بغسولات كه در قول شيخ گذشته تر كرده قرحه را بشويند و بر قرحه بدارند .
و اگر قرحه به نظر نيايد آن غسولات را هر روز به مرات در گوش چكانند و چون پاك شود ذرور مجفف به كار برند و اين مرهم سفيداب مفيد سفيداب مردا سنگ يك يك جزو روغن زيت يك جزو بنوشانند و بر آن سركه پنج جزو اندك اندك اندازند تا قوام او هموار گردد .
[ جالينوس ]
جالينوس گفته كه بول طفل نابالغ در پوست انار پخته در گوش چكانيدن نافع است و اين مرهم مصرى جلاد تنقيه قروح نمايد زنگار كندر سركه عسل مساوى سوده نمايند مرهم سازند و گاهى سركه و عسل دو چند ادويه مىكنند .
و اگر در گوش خشكريشه باشد و ريم بند گردد و به سبب آن درد شديدتر شود روغن گل چكانند باقى در قول شيخ گذشت .
[ انطاكى ]
انطاكى گويد كه مرهم سفيداب يا انزروت به عسل با برگ شهدانج معروف به حشيشه به كار برند و چون روغن گل با همچندان سركه بپزند تا آنكه روغن بماند و در گوش چكانند به غايت نافع بود و باقى در سيلان رطوبت از گوش بيايد .
[ گيلانى ]
گيلانى گويد كه در خروج ريم از گوش اولى آن است كه مبادرت در حبس او نكنند و خصوصاً چون زمانه كثير بر آن گذشته باشد زيرا كه حبس او گاهى مؤدى او به ضرر عظيم مثل طرش و صمم و ثقل سمع و غير آن مىگردد و بايد كه غذا معدل . مزاج بدن و دماغ دهند و اين مرهم سفيداب كه آن مرهم ابيض است دافع حرارت مفرط و احتراق شديد و نافع قروح اعضاى عصبانيه است اگر با حرارت باشند سفيداب ارزيز پنج درم مردا سنگ پنج درم موم يك اوقيه روغن گل شش استار به دستور مرهم بسازند و غسل گوش از ريم به روغن گل و شير دختران كنند و يا به ماء العسل دو سه مرتبه .
و اگر فتيله را به ادويه خمسه معروفه در اين باب و عسل آلوده در گوش نهند گوش را از ريم پاك كند و تسكين درد نمايد و آن ادويه انزروت و صبر و مر و كندر و دمالاخوين است و گاهى زهرهء نر گاو به اندك عسل آميخته يك قطره از آن در گوش چكانيده مىشود و مرهم رسل در اين باب بسيار نافع است بفتيله استعمال كنند كه آن تنقيه ريم و الحام جراحت كند اگر حاجت تنقيه زياده باشد اندكى مرهم زنگار آميزند .
و اگر حاجت الحام بيشتر بود با روغن ديو دار مخلوط سازند و مرهم كبير در اين باب عظيم النفع است .
[ مير بها الدين و غيره ]
مير بها الدين و غيره مىنويسند كه اگر قرحه بعد از درد بسيار و ورم ظاهر شده باشد به حال بايد گذاشت تا آنچه پالودنى است بيالايد و مدتى هيچ دوا نبايد كرد تا آنكه خوب پاك گشته خود به خود بند گردد بجز تنقيه بدن و تليين طبيعت و تقويت مزاج به مقويات و ترك گوشت و چيزهاى غليظ و باد انگيز و سرديها و از هواى سرد محافظت نمودن و پنبه در سوراخ گوش نهاده استحمام كردن هر روز لحظهء و اگر بيم بستن چرك در منفذ بود روغن بادام كوهى يا بادام تلخ گاهى بچكانند .
و اگر كهنه گردد فتيله به عسل آلوده و در انزروت سوده گردانيده بنهند و شياف ماميثا به سركه و سفيدهء بيضهء مرغ سوده گاهى ميچكانند و در آخر استعمال مراهم منبت و مصلح چون مرهم شانى و باسليقون و اسفيداج و اين مرهم نافع است بگيرند موم و زفت و علك و زيت اجزاى مساوى و همه را بگدازند تا منحل و مختلط گردد بعده برداشته استعمال نمايند و زبد البحر دمالاخوين كندر مساوى مر مكى نصف يك جزو به روغن گل آميخته نيمگرم قطور ساختن درد گوش را كه با قرحه و چرك باشد نافع است و انزروت بست جزو گلنار كندر هر يك ده جزو زراوند پنج جزو باريك سائيده ذرور ساختن براى تنقيه قروح و تجفيف رطوبت و انبات لحم سودمندست و مرهم ابيض و مرهم باسليقون به روغن گل آميخته در گوش نهادن مفيد است .
و اگر تعقد و صلابت اندرون گوش افتد مرهم داخليون و پيه بط يا پيه ماكيان به عمل آرند و افيون پوست انار مر مكى كندر سنبل الطيب هر واحد دو مثقال جندبيدستر پنج مثقال سركه و شهد بقدرى كه ادويه سرشته شود استعمال كردن اورام و ريم و درد مزمن گوش را نافع و همچنين زعفران كندر