ده روز در آفتاب بموسم گرما داشته آن سركه گرفته و يا مازوى سبز كوفته در سركه جوشانيده تا نصف سركه بماند و يا در سركه آس تازه جوشانيده صاف نموده شب يمانى در آن حل كرده هر واحد مفيد است .
و گويند كه قطور آب كاكنج براى قروح مزمنهء گوش نافع است .
[ جالينوس ]
جالينوس گفته كه شير و عسل مرقق به آب و شراب نيمگرم و آب پياز بسفيده بيضه قطوراً در اوجاع گوش و قروح آن شديد المنفعه است .
و هم او گويد كه قطران شديد النفع است در قروح كهنه زيرا كه تنقيه به قوت مىكند و همچنين زيت كه در آن خنافس و نسج عناكب و قنطوريون مطبوخ باشد .
و گويند كه اين به صحت تجربه پيوسته و مرهم احمر كه از زرد چوب يك جزو و مرداسنگ دو جزو روغن بيت روغن گل دو جزو و قدرى سركه ساخته باشند نيز مصلح قرحهء گوش است .
[ مسيحى ]
مسيحى گويد كه چون ورم گوش ريم كند و از آن مده خارج شود ماميثا سوده به عسل يا انزروت سوده در شير دختران سائيده يا مرهم اسود به روغن گل حل كرده نيمگرم در گوش چكانند و پيه مرغابى گداخته در گوش اندازند و يا بگيرند كندر و مر و صبر و به عسل سرشته به اندكى سركه آميخته بچكانند پس اگر خروج ريم طول كند ماء العسل نيمگرم اندازند و مكرر بچكانند و صبر كنند تا آنكه دريافت گردد كه قرحه پاك شده بعد از آن اين دوا استعمال كنند بگيرند انزروت و صبر و دمالاخوين و كندر و خبث الحديد و زنگار و در سركه حل كرده فتيله به عسل آلوده در آن گردانيده در گوش نهند و به اين دوا به ماء العسل معالجه نمايند تا آنكه به شود و گاهى صبر و مر و انزروت و كندر و دمالاخوين سوده بفتيله ملوث به عسل آلوده استعمال كرده مىشود .
و اگر از گوش ريم بدبو مع زرداب بر آيد بگيرند اندك خبث الحديد و باريك سائيده بار ديگر به سركه بسايند و در آفتاب نهند تا آنكه به قوام عسل گردد آن را در گوش چكانند و هر گاه مرض مزمن گردد بگيرند سركه يك جزو و عسل يك جزو و زنگار نيم جزو و همه را بپزند تا به قوام عسل آيد و نيمگرم در گوش چكانند .
[ صاحب كامل ]
صاحب كامل گويد كه هر گاه ورم حاره بثرهء گوش بشگافد بايد كه روغن گل كه اندر آن اندكى مرو افيون گداخته باشند در گوش چكانند و يا بگيرند انزروت و دمالاخوين و كندر و مر و شياف ماميثا مساوى باريك سائيده به عسل سرشته فتيلهء خرقه كتان بدان آلوده در گوش نهند بعد از آنكه گوش را از ريم با پنبه خوب صاف كرده باشند و يا خبث الحديد باريك سوده با سركه بجوشانند و اندك اندك از آن در گوش چكانند و در آن فتيله آلوده در گوش نهند و يا بگيرند انزروت و شياف ماميثا و باريك ساخته به عسل سرشته با فتيله در گوش نهند و يا بگيرند شب يمانى باريك سوده به عسل سرشته فتيله بدان آلوده در گوش گذارند .
و اگر مدت خروج ريم طول كند اين دوا استعمال كنند بگيرند عسل ده درم سركهء خمر هشت درم و بر آتش جوشانيده كف او دور كرده زنگار دو درم سوده مخلوط سازند و به فتيله در گوش نهند كه اين مجرب است و چون مرهم باسليقون بفتيله در گوش نهند ريم را نفع كند و قروح گوش را مندمل سازد و مرهم احمر معمول از مرداسنگ و زردچوب نافع است .
[ شيخ الرئيس ]
شيخ الرئيس مىفرمايد كه قروح گوش خالى از آن نيست كه يا ظاهر محسوس باشد و يا عميق بود كه حس بدان نرسد پس قرحهء ظاهر را به سركه و آب با سكنجبين و آب يا به عسل و آب يا شراب يا به طبيخ عسل و گل سرخ و مورد اسفنج يا پنبه تر كرده قرحه را به رفق بشويند تا از ريم پاك گردد بعد از آن آنچه مجفف باشد مثل زاج سوخته و مانند آن در گوش دمند و گاهى زرداب و ريم را روغن شهدانج نفع كند و اولى آن است كه ريم را منع نكنند تا آنكه مفرط نگردد بلكه واجب است كه آن را بشويند به چيزى كه در آن قوت جلا و ردع باشد مثل مُر در آب حل كرده به روغن گل آميخته .
و ايضا آب برگ زيتون به عسل به طريق قطور استعمال نمايند .
و اما قرحه عميق بعضى از آن قريب العهد بعضى مزمن مىباشد و معالجهء قريب العهد به مثل قطور شياف ماميثا به سركه و يا شياف گل سرخ و مرو صبر در عسل يا شراب نمايند و گاهى تقطير آب غوره خصوصاً با عسل آميخته نفع كند و همچنين آب برگ بيد يا طبيخ او و يا شب يمانى سوخته و مرمكى مساوى در شهد سائيده بصوف آغشته در گوش نهند كه مجرب است و يا دمالاخوين كف دريا انزروت بوره ارمنى مرمكى كندر شياف ماميثا مساوى سائيده بر فتيله عسل آلوده بر آن پاشيده در گوش نهند .
و رازى نوشته كه اين همه ادويه را به عسل و سركه بسرشند و گوش را به شراب كهنه شسته صبح و شام در گوش چكانند كه اين مرهم قروح گوش را عجيب و مجرب است .
و اگر قرحه با درد بود علاج بخبث الحديد با كتيرا نمايند و به مجففات ادويه مسكن وجع آميزند و اين مثل استعمال قطور روغن بادام مع صبر و مر و كندرو زعفران است و گاهى وقت شدت درد احتياج آميختن اندك افيون گردد و گاهى قرص انزروت آن را نفع كند و همچنين خستهء هليله و مازو هر دو سوخته به روغن خيرى و در وى روغن كتان آميخته مفيد است و قطور مرهم سفيداب و مرهم باسليقون با هم مخلوط كرده نيز نافع .
و اما قرحه عميق مزمن بسيار ردى است گاهى به برهنه شدن استخوان مؤدى گردد و بر آن اتساع مجرى و كثرت زرداب بدبو دلالت كند پس محتاج گردد به مثل قطران مخلوط به ر و مثل زهرهء غراب و يا سنگ پشت به شير زنان .
و اگر عسل نيز بيميزند بهتر باشد و يا قرومانا و نطرون بانجير تخم دور كرده فتيله ساخته بعد تنقيه چرك قرحه استعمال نمايند و همچنين در سائر ادويه و از ادويه قويه در اين باب توبال مس مع زرنيخ و عسل و سركه است و يا زنگ خبث الحديد يا خبث الحديد بنفسه بريان كرده مثل غبار سائيده بعد جوش كردن بسركهء خمر تا مثل عسل گردد در گوش چكانند و گاهى حاجت به مرهم زنگار افتد و اين هنگام ازمان و كثرت چرك باشد