تنقيه چرك قرحه معمول است بعد از آن فتيله به شهد آلوده انزروت سوده بر آن پاشيده در گوش گذارند كه براى اندمال آن مجرب است و يا تخم كنوچه و انزروت مساوى كوفته بيخته به عسل سرشته فتيله بدان تر كرده در گوش نهند كه جهت درد گوش كه با ريم نافع و يا باديان نيمكوفته يك ماشه عسل دو سه ماشه در قدرى آب جوش داده در گوش اندازند كه براى تنقيه چرك قرحه معمول است بعد از آن فتيله به شهد آلوده انزروت سوده بر آن پاشيده در گوش گذارند كه براى اندمال آن مجرب است و يا تخم كنوچه و انزروت مساوى كوفته بيخته به عسل سرشته فتيله بدان تر كرده در گوش نهند كه جهت درد گوش كه با ريم و قرحه بود معمول است و گاهى با قدرى نمك و مرمكى به عمل مىآيد و يا فتيله از كاغذ ساخته به عسل و زرده تخم مرغ آغشته انزروت دمالاخوين سفيدهء قلعى صبر سقوطرى سوده بر آن پاشيده شب وقت خواب در گوش گذارند و به همان دست بخوابند .
و اگر درد شديد باشد خاكستر افيون سوخته به ادويه مذكوره آميزند .
و اگر محتاج بتسخين و تحليل باشد مغز خستهء شفتالوى سوخته و مرمكى و بهروزه اضافه كرده به عمل آرند كه براى درد گوش و قروح آن و سيلان رطوبات و ريم مجرب والد علوى خان است و تقطير مرهم ابيض به روغن گل حل كرده بعد پاك كردن قرحه به ماء العسل نيز نافع و يا مرهم سفيداب و مرهم راتينج به عمل آرند اما لازم است كه اول گوش را به پنبه بر سر ميل پيچيده بآهستگى از ريم پاك كرده باشند بعد از آن دوا استعمال نمايند و ذرورات مجففه مثل انزروت كندر دمالاخوين عصارهء لحبه التيس به كار برند و يا مكگن دهول در سر انبوبه نهاده به گوش دمند و كذا نفوخ پر طاوس سوخته و كاغذ سوخته و شب يمانى سوخته مفرده مجموع نافع .
و ايضا براى خشك كردن ريم گوش پوست بيضهء مرغ و خر مهره هر دو مساوى سوخته سائيده قدرى در گوش دميدن مجرب است و لوده پئهانى و پهئكرى سوخته باريك سائيده در گوش انداختن قريب به منافع اوست .
و اگر گهربچ به آب سائيده نيمگرم در گوش چكانند و يا فتيله لته به عسل آغشته قلقطار سوده بر آن پاشيده به گوش نهند و يا كف دريا برشته در آب برگ نيب و شهد حل كرده در گوش چكانند و يا كرم شب تاب در روغن گل سائيده چكانند ريم را خشك كند و براى تسكين درد شديد خاكستر افيون و قدرى جندبيدستر سائيده در روغن گل حل كرده در گوش اندازند و روغن تخم نيب براى دردى كه به سبب بند شدن ريم باشد نافع و سيلان ساقط را باز سائل مىكند و حضض افيون در سشير دختران حل كرده چكانيدن براى درد شديد كه از قرحهء مولم باشد مفيد است و كذا قطور شير بز و شهد سائيده در گوش انداختن جالى چرك و مسكن وجع و كرب و بيقرارى است بعده اگر تسكين زياده منظور باشد آب كدو و روغن گل جوشانيده نيمگرم اندازند .
و اگر درد بسيار باشد اندك اندك آيد از برگ فنجنكشت و نيب و شبت و انار و باديان هر يك يك دسته سبوس گندم دو مشت نانخواه بزر البنج هر يك سه توله بخور گيرند و آب پياز و آب برگ نيب هر يك دو ماشه عسل و روغن گل هر يك سه ماشه نيمگرم چكانند تا خوب پاك شود بعده بهر اندمال مرهم باسليقون و مرهم مصرى به كار برند .
و به قول فولس اگر با قروح گوش ضربان شديد باشد و قرحه قريب العهد بود در آن شياف ماميثا كفايت كند .
و اگر مزمن باشد احتياج بقطور قطران مخلوط به عسل افتد كه آن تنقيه بالغ نمايد .
و ايضا در قرحهء كهنه و پر چرك مرهم مصرى و مرهم باسليقون كبير به عمل آرند و اين مرهم هوجوه در روغن تخم نيب حل كرده نيمگرم دو سه قطره چكانيدن در سيلان مزمن گوش معمول است انزروت سرخ سفيداب هر يك يك درم هوجوه دو درم موم سفيد سه درم روغن كنجد ده درم مرهم ساخته به كار برند .
و اگر اندكى درد و تپ باقى ماند روغن بادام كوهى با مر مكى آميخته چكانند .
و اگر بعد از اين درد موقوف شود و رطوبت بد بو بسيار برآيد قطران در روغن بادام انگريزى و يا ديگر ادويه حابسه مانند آب برگ نيب و آب پياز و عسل اندازند كه بوجه احسن نقاى تام حاصل شود و بوى بد باز ماند پس جهت اندمال فتيله از دمالاخوين و انزروت و مرداسنگ هر يك سه ماشه در مرهم ابيض آميخته نهند كه بسيار مفيد است ايضاً خاكستر بيضهء سنگ پشت و خر مهره زرد و فوفل ديهوح پتر هر دو سوخته هر يك سه ماشه در هم آميخته به كار برند و اين مرهم نيز براى قرحهء كهنه عجيب الاثر است انزروت زنگار دمالاخوين پوست انار ولايتى كندر گل مغره هر واحد يك درم توتياى سبز دو درم شب يمانى يك مثقال موم زرد سه و نيم توله روغن گل پانزده توله به دستور مرهم سازند .
اقوال حكما :
[ سويدى ]
سويدى گويد كه براى قطع و تجفيف مدهء جارى قطور زهره جاموش و يا آب حشيشه الزجاج و يا آب حب الآس سفيد تازه و يا آب عزب و يا آب بيخ خنثى و يا روغن تخم قسب و يا آب برگ سماق و يا صمغ آن و يا زفت رطب به روغن گل آميخته و يا حضض مكى در آب سداب حل كرده و يا شب به آب عصى الراعى و يا هر زهره كه ميسر شود به عسل آميخته و يا نطرون در شراب كهنه حل كرده و يا زهرهء ملح و يا آب زيتون مملوح و يا روغن زرد كهنه در شير زن آميخته و يا عسل و نمك اندرانى آميخته و كذا نفوخ وج در گوش و كذا فتيله بافيون و مر و صبر و زاج در عسل سرشته آلوده نافع است .
و ايضا براى قروح گوش فتيله از خولان ساخته و يا زرنيخ سرخ باريك سائيده به عسل سرشته فتيله بدان آلوده و قطور آب لبلاب به روغن گل آب عصى الراعى و يا زوفاى رطب به شحم مرغابى آميخته و يا زفت رطب و يا طبيخ لحيه التيس و يا آب فراسيون و يا آب پودينه به شراب كهنه و يا موميائى به قدر كرسنه در روغن گل يا به آب صعتر و يا به آس و يا به ورق به شراب كهنه و يا مسكه و يا صبر به آب بارتنگ و يا روغن بطم و شهد و يا حضض مكى و يا زهره گاو در شير دختر يا به شير بز و يا حب كاكنج و يا آب برگ جوز تازه كندر سوده به شراب كهنه و يا آب برگ جوز رومى و يا بول شتر و يا زهرهء سرخ و يا زهرهء غنم و يا آب قنطوريون دقيق به شراب كهنه و يا زراوند مدحرج و يا ترمس تلخ به عسل و يا برادهء آهن در سركه كه به قدر چهار انگشت بالاى آن باشد تر كرده