و در ظرف آبگينه برداشته در گوش چكانند .
و اگر اين ادويه فائده نكند بدانند كه طنين از قبيل خلط غليظ محتقن در اغشيه دماغ است پس مىبايد كه مريض را چيزى دهند كه تنقيه دماغ او كند مثل حب ايارج و حب قوقايا و حب صبر و مانند آن .
و ايضا اين حب دهند .
صفت آن بگيرند تربد دو درم شحم حنظل يك درم هليله كابلى نيم درم انزروت ربع درم كتيرا دو دانگ همه را باريك سائيده جتها سازند شربتى يك درم و چون بدن پاك شود و سعوط مسخن بلف مثل سعوط مركب از جندبيدستر و جاوشير و شونيز و مانند آن آنچه در به آب لقوه مذكور شد استعمال نمايند .
و ايضا تعطيس به كندش و ايارج كنند كه اندك از آن در بينى دهند .
[ ابن هبة الله ]
ابن هبة الله گويد كه علاج دوى و طنين انكباب بر بخار آب مطبوخ شبت و اكليل الملك و برگ غار و پودينه و صعتر و مرزنجوش است و روغن گل نيمگرم به اندكى سركه در گوش چكانند .
و اگر رياح شديد الغلظ باشد بايد كه روغنى كه در آن جندبيدستر يا زعفران با نطرون حل كرده باشند در گوش چكانند و تقليل غذا و اجتناب از تخمه نمايند .
[ ابن الياس ]
ابن الياس گويد كه اگر سبب او رياح غليظ منحل از فضول غليظ در سر باشد هر صبح جلاب از انيسون و باديان هر واحد سه درم اصل السوس مقشر كوفته چهار درم و گلقند عسلى ده درم بجوشانند و غذا مزورهء نخود بانيسون و دارچينى و اندكى زعفران دهند بعدهء تنقيه دماغ به حب ايارج و حب اصطمخيقون كنند و غرغره به ماء العسل و ايارج فيقرا نمايند و در گوش روغن سوسن و قسط و آب ترب به اندك جندبيدستر يا جاوشير يا شونيز چكانند و انكباب بر ادويه حاره و حشايش مثل بابونه و شبت و اكليل الملك و قيصوم و شيح و سرخس و برگ غار و برگ ترب سازند و يا ميعهء سائله يك درم و روغن خيرى يا سوسن يا قسط هر كدام كه باشد سه درم گرفته ميعه در آن حل كرده بچكانند و مداومت حمام آن را نافع است .
صفت شياف براى ثقل سمع و دوى شحم حنظل يك درم بورهء نان نيم درم جندبيدستر زراوند مدحرج هر واحد يك نيم درم عصارهء افسنتين قسط تلخ فرفيون هر واحد ربع درم كوفته بيخته به آب زهرهء گاو سرشته شياف سازند و هنگام حاجت برابر عدس سائيده با روغن بادام تلخ دو قطره در گوش چكانند .
[ خجندى ]
خجندى گويد كه براى نضج جلاب مذكور و غذاى حمصيه به لحوم فاضله دهند بعد از آن تنقيه به حب ايارج يا ايارج لوغاذيا نمايند بعده غرغره به آب باديان مع ايارج فيقرا كنند و روغن زنبق و روغن قسط به جندبيدستر در گوش چكانند بعد از آن انكباب بر بخار آبهاى ادويه ملطفه مثل شيح و قيصوم و اكليل نمايند و ادمان حمام بر خلو شكم و گرسنگى كنند و دواء الفوتنج انفعالاشياء است نسخهء آن پودينه نهرى و كوهى خسيساليوس فراسيون هر يك دوازده درم تخم كرفس بابونه حاشا هر يك چهار درم كاشم پانزده درم فلفل چهل و چار درم كوفته بيخته در عسل به قدر حاجت بسرشند شربتى يك درم به آب گرم .
[ انطاكى ]
انطاكى گويد كه بعد تنقيه هر چه در علاج درد گوش بارد و طرش بارد ذكر كرديم به عمل آرند و آب نسرين و قطران را قطوراً و ريحان را شرباً در اين جا خاصيتى است .
[ گيلانى ]
گيلانى مىنويسد اطبا گفتهاند كه علاج طنين حادث از بلغم غليظ مع ريح غليظ كه در مجارى گوش نازل شود تنقيه دماغ به حبوب و ايارجات و عطوسات و به نوشيدن ماء الاصول و ريختن آب گرم بر سر و انكباب بر آبى كه در آن ادويه ملطفه مثل شبت و بابونه و غيره جوشانيده باشند و تقطير روغنهاى گرم محلول به جندبيدستر يا فرفيون و غيره و اسهال به حب قوقايا به مرات اگر احتياج آن افتد و تقليل غذا و حذر از عشا و ادمان بحمام و تليين طبيعت دائم است و در طنين حادث از رياح نهادن گوش بر طالق گرم و انكباب بر آب رياحين حاره و اجتناب از مهب رياح و قرب آب و اغذيه مبخره نافع و به علاج نوع حادث از بلغم غليظ معالجه نمايند .
و ايضا از علاجات عامهء طنين اين است كه اگر مزاج مريض مائل بحرارت باشد فصد بكشايند .
و اگر مائل به رطوبت باشد تنقيه بصبر و افسنتين و گل سرخ و مصطكى و هليلهء سياه و اندك سقمونيا كنند و امر به غرغره به چيزى كه رطوبات را از سر و فم معده تحليل كند نمايند و ترياق الاذن عجيب النفع است در ازالهء دوى و طنين خواه مزاج مريض حار باشد يا بارد ليكن استعمال او به حسب مزاج مريض مختلف بود پس اگر مائل بحرارت باشد به سركه حل كنند .
و اگر ببرودت به عسل و در مزاج مائل به سردى تعطيس بسيار موافق است و از علاجات خاص اين است كه بگيرند جندبيدستر و نطرون و خربق سياه و سائيده به سركه آميخته با پنبه در گوش استعمال كنند پس اگر طنين زائل شود و گوش ريم كند شب يمانى سوخته و مرمكى سائيده حل كرده با صوف در گوش استعمال نمايند كه اين در دوى و طنين تأثير نيك دارد .
علاج طنين ضعفى
كه از قوت سامعه باشد چنانچه در ناقهين بايد كه براى تقويت دماغ اطريفيلات و خميرجات با طباشير و غيره و طيوب موافقه و ادهان مقويه و جز آن كه در علاج امراض ضعف دماغى و صداع ضعف دماغى مسطور شد مناسب مزاج مريض دهند و شربت حماض و شربت سيب و شربت ترنج هر كدام كه باشد ده درم بياشامند و شمومات غير تند و تيز ببويانند و اغذيه مقويه عطريه خورانند و ماء اللحم بدهند و روغن گل يا روغن بادام در سركه پخته به گوش چكانند و يا اولًا گوش را به آب افسنتين غسل دهند پس روغن گل مع سركه و اندكى خربق بچكانند و خوردن نيم مثقال گل نسرين متواتر چند روز نيز در اين مرض نافع است و ملازمت