ثابت است سرين كبوتر يا سرگين خطاف در شهد خام سوده و كذا پوست بيضه مرغ مكلس و نبات هر دو مساوى آزمودهء صاحب ذخيره است .
و به قول شيخ ذرور ماميران يك جزو نانخواه دو ثلث جزو نيز مفيد بود و اقوى از آن اكتحال انزروت شكر طبرزد زبد البحر زراوند بورهء ارمنى است بياض را در ابتدا زائل سازد و يا عصارهء باديان و شهد مصفى مساوى با هم آميخته در ظرف مسى نهاده اكتحال نمايند ايضاً اكتحال بعرضب تنها يا مع مسحقونيا يا مع نمك لاهورى بريان شديد النفع است و قوى تر از آن سرگين خطاف به شهد يا عسل و زبل سام ابرص است كه صبح و شام اكتحال نمايند و آنچه معتدل است شنج محرق مع سرطان بحرى و اقليمياى ذهبى است .
و صاحب دره مىنويسد كه اگر پنير مايه خرگوش و اندكى مشك خالص سوده اكتحال نمايند در ساعت قلع بياض كند و ماء العسل به اندكى سندروس بسيار نافع است و ذرور زبد البحر انزروت شكر سرخ هر واحد يك جزو بورهء ارمنى ربع جزو نيز مفيد و قوى است و شورهء قلمى پنج درم نبات يك ماشه سائيده در چشم كشيدن نافع بياض و دهندست و اكنحال شياف احمر حاد و يا ذرور مركب از سرطان بحرى و توتياى هندى و نبات سفيد مساوى باريك سوده مفيد است و يا زجاج اخضر و بورهء ارمنى و نبات سفيد و پوست بيضه كه از آن بچه بيرون آمده باشد شسته مساوى باريك سائيده و بحرير بيخته ذرور سازند .
و اگر بورهء سرخ در روغن سرخ سائيده و صبح و شام اكتحال نمايند بياض را كه دفعتاً حادث مىشود زائل گرداند و كذا بورهء ارمنى يك جزو عسل سه جزو خوب با هم آميخته در چشم كشيدن مفيد .
و اطباى هند گويند كه اكتحال بيخ كتائى به آب ليمو سائيده در ازاله بياض و كدورت بصر مجرب و از اسرار است .
و اگر در آب بار كتائى و برگ آگ پارچهء سفيد هفت بار تر كرده در سايه خشك نموده و وقت حاجت از آنكه پارچه قدرى به آب تر كرده در چشم كشند دافع پردهء چشم است و افيون پهئكرى بريان هر يك يك ماشه لونگ يك عدد در شيرهء برگ املى و شيرهء برگ سرس هر يك دو توله در كئورهء پهول از سپيارى حل كرده يك ميل از آن در چشم كشيدن براى بياض كه بعد رمد افتد مجرب استاد مغفور است .
و اگر شخصى ادرك خائيده و ثفل آن بيرون انداخته بياض را بعد انكباب بر آب گرم به زبان ساعتى بليسد بعده چشم را ببندد و چند روز به اين نوع عمل كند در ازالهء بياض رقيق مجرب است و كذا نبات با نمك خائيده ليسيدن خواه اكتحال آن ساختن نافع .
و از جملهء ادويهء مفردهء يونانيه
اكتحال به سدد يا آبنوس به شكر مساوى يا بول به عسل در ظرف مسى جوشانيده تا غليظ گردد و يا خاكستر لحم حملان و يا لقط و يا حيات شكم خشك كرده سوده و يا زبل حروان و يا كبريت مخلوط بزاج و سركه و يا خنثى محرق سوده و يا مر در آب برگ عوسج يا آب شقائق النعمان حل كرده و يا قيشور سوخته و يا بيضه عقعق و يا حندقوقا و يا بلور مسحوق مغسول و يا مشك و يا كاسنى برى يا شير آن يا گل آن و يا عظام سرطان بودع سوخته و يا مر و زاج مساوى سوده بيخته و يا استخوان سرطان سوخته و زاج محرق سوده و يا پنير مايهء خرگوش به عسل سرشته در شير زنان حل كرده و يا حجر اسيوس و يا صمغ زيتون و يا بشكر عشرد يا عصاره اناغالس و يا رته به گلاب يا آب سرد سوده و يا عروق صفر و يا كزك بر سنگ سوده و يا ودع محرق مغسول و يا عصارهء ترب و يا قفر اليهود و يا شير زنان به مثل او نبات آميخته يا پوست انار شيرين سوده به آب گرم آميخته و بعده به عصاره برگ بنج چهارده روز و يا پوست بيضه شتر مرغ و يا پوست سنگدان چرز خشك كرده و نان سوخته و نمك اضافه كرده و يا خون جمل خشك كرده سائيده و زجاج محرق و دارفلفل آميخته و يا در صلايهء نحاس و دسته آن شير زن و يك قطره سركه و يك قطره عسل حل كرده و يا عصاره فراسيون و يا خصيتين كلنگ ملح و خر و ضب و زبد البخر و شكر مساوى و يا عصارهء نمام و يا گل بهار خشك كرده سائيده و يا گل مختوم و يا زمرد محرق مخلوط به عسل و يا مغز خستهء بليله به عسل و يا طبيخ اطراف طرفا و برگ او و يا حب القلقل بعسل آميخته و يا عصارهء لوف و يا لك و يا ناب خنزير و يا عاج و يا سندروس در شبنم برگ قصب بر سنگ سوده نافع بياض است و منجملهء زهرها زهرهء رخمه و قنفذ و كبك و كلب الماء و كفتار و خروس در ظرف نقره نهاده و سلحفاه و ماغر و سمان مفيد و كذا زهرهء كبك و مرواريد ناسفته مساوى و اندكى مشك سائيده سودمند است .
و در بياض غليظ و مزمن ادويه قويتر مثل روسختج و به ورق و نوشادر و نطرون و زنگار به كار برند و كحل ياسمين در اين باب مجرب بلا تخلف و همواره معمول مؤلف است و شياف اخضر و شياف بياض حكيم و اصل خان و دواى مقناطيس كه در ظفره گذشت و ذرور ممسك و ذرور معسل و خرم صغير و كبير و حب معمول و حب حكيم اجمل خان و حب انجن و ذرور هندى و شياف اسود و شياف وسخ الاذن و شياف دهنهء فرنگ و برود اسود و برود حصرم و برود جالينوسى و شياف پهلى و كحل بقراطى و كحل صابون كه از حافظ عنايت الله به حكيم شريف خان رسيده و كحل ارسطوماخس و اصطفطيقان و طرخماطيقون همه سودمند است و همچنين اكتحال بقطران و مس سوخته از هر دو شياف ساخته و كذا شياف قرن ايل و شياف قاقيا .
و اگر گل كاسنى برى و آبنوس و سنگ كزك و شقايق النعمان مساوى به شبنم كه بر برگ قصب افتد سرشته شياف سازند و خشك كرده در شبنم قصب سائيده اكتحال كنند براى بياض مجرب سويدى است و اكتحال زراوند مدحرج و شيرزق و نبات مساوى سوده نيز مجرب نوشته و اكتحال باميران و شيح و مر و بعرضب مساوى شياف ساخته نيز براى بياض غائر مفيد و كذا ذرور شيح سرطان بحرى هر واحد يك جزو زبد البحر بعرضب توتياى هندى هر يك نيم جزو سائيده نافع .
و اگر نبات سفيد نيم دام فلفل سفيد دانهء الايچى خرد سرمهء