باشد ليپ ساخته در سايه خشك سازند و روز ديگر زعفران را همچنين بر آن ليپ ساخته باز خشك نمايند و روز سوم همچنين افيون پس بر آتش گرم نموده بر چشم نهاده بالايش برگ تنبون بسته بگذارند در سه روز دفع مىنمايد .
و اگر تنها يكى به همين نهج به عمل آرند همين اثر دارد و همچنين زعفران سه ماشه در سفيدى بيضهء مرغ يك عدد و هر روز چند نوبت پنبهء كهنه را دود چوب گز داده تكميد كردن عجيب الاثرست و باقى نسخهاى ضمادات و پونلى نافع رمد بلغمى در علاج كلى رمد و علاج مركب مسطور است حسب حاجت از آنجا برگيرند .
علاج رمد سوداوى
ترطيب دماغ نمايند به اغذيه و ماء الشعير و آبزن و حمام و لعوقات و قطورات و ضمادات پس تنقيه نمايند .
و گويند كه فصد در اين نوع رمد مكروهست بنا بر ازدياد يبس و بهدانه سپستان گاو زبان نيلوفر جوش داده صاف نموده شيرهء مغز بادام شيرهء كشنيز خشك شربت بنفشه و شربت نيلوفر و شربت خشخاش بدهند و حريرهء خشخاش چهار ماشه مغز بادام چهار دانه مغز پنبه دانه هفت ماشه نشاسته چهار ماشه دانهء هيل دو ماشه كشنيز خشك چهار ماشه نبات روغن گاو نيز برمد سوداوى مفيد نوشته و بنفشه بابونه تخم كتان با روغن نيلوفر بر پلك چشم ضماد نمايند و كذلك تضميد پلك به لعاب حلبه و تخم كتان و زردى بيضه نافع و شير زنان و شير خر بحكاكهء بادام شيرين طلًا و قطوراً مفيد و روغن بنفشه و كدو و شير دختر در بينى چكانند و نيلوفر بنفشه برگ خطمى جو مقشر سپستان و غيره در آب پخته انكباب سازند و آبش بر مقدم سر ريزند و استحمام نمايند و لعاب بهدانه و شير زنان و غيره مرطبات در چشم چكانند و شياف دينار جون اكتحال كنند .
و اگر حدت بسيار باشد از ادويه و اغذيهء حاره اجتناب نمايند .
و بعضى گويند كه در رمد سوداوى هر روز جلابى از بادرنجبويه و گاو زبان و عناب و پر سياوشان و گل بنفشه جوشانيده صاف نموده به جلاب شكرى شيرين نموده بياشامند چند روز تا نضج ظاهر گردد پس تنقيهء سودا به مطبوخ افتيمون و حب لاجورد نمايند و تغذيه بنخوداب و يا ماش يا گوشت بزغاله كنند پس در چشم كشند شياف برء يوما به شير دختران يا لعاب گل خطمى و در انتها شياف دينارجون و از مخدرات در اين قسم احتراز كنند و عند انتها شياف احمر حاد اكتحال نمودن نيز نافع .
و اگر حكه شديد بود از استعمال ادويهء لذاعه احتراز كنند و گوشت بزغاله و چوزهء مرغ غذا سازند بافتيمون و هليله استعمال نمايند و جهت تعديل مزاج اطريفل افتيمون علوى خان يك توله با سه ماشه اسطوخودوس دهند و شياف احمر لين در آب مكوه ضماد نمايند .
و ايضا بعد تنقيه در ابتدا شياف ابيض ساده با اين شياف مجرب اقاقيا ده درم صمغ عربى هفت و نيم درم مس سوخته مغسول يك درم پاو بالا اقليمياى فضى سنبل الطيب هر واحد يك درم على الرسم كوفته بيخته به آب باران سرشته شياف سازند و استعمال نمايند از بيرون چشم نيز پس نطول نمايند به آبى كه در آن بابونه و گل بنفشه و نيلوفر و جو مقشر مساوى جوشانيده باشند و در زمان تزيد تقليل نمايند از شياف ابيض و زياده نمايند شياف مذكور را و در زمان انتها و انحطاط اقتصار بر شياف مسطور نمايند .
و اگر خواهند بعد از آن بكحل آبنوس محرق مغسول بسيار باريك سوده در چشم اكتحال نمايند و اكثر بحمام روند و چيزهاى خوشبو ببويند و تقويت دماغ نمايند ببوييدن عنبر و ريحان و نوشيدن عرق گاو زبان و نيلوفر يا شربت اين هر دو قبل از ترطيب استعمال مستفرغات و محللات روا نبود و استفراغات قوى ترك نمايند و از اغذيهء مؤلد سودا پرهيزند و شراب بنوسند .
و انطاكى گويد كه در رمد سوداوى اولا تنقيه بشرب سنا و مويز پس از افتيمون نمايند بعده شياف ماميثا به كار برند و نوعى از رمدست كه با آن صداع و خشكى و ضعف بصر باشد و اين از فرط يبس بود و علاجش ترطيبست مطلقاً .
و از كلام طبرى مستفاد ميگردد كه نوعى از رمدست كه از انصباب صفراى محترق بر ملتحمه و يا ديگر طبقات حادث شود و به سبب حدت ماده و حرارت خود يبس و جفاف و قحل و لاغرى پيدا كند و آن را رمد يابس گويند و آن بدترين انواع رمد و عسر العلاجست و علامتش رويت جفاف و ضمورست در ملتحمه و غوور و يبس و خشونت عينين و سرخى ملتحمه احيانا و حمرت اجفان و عروض صداع در اكثر و علاجش اجتناب از استفراغ فصد و مسهلست مطلقا و اختيار ترطيب و تبريد و پرهيز از لحوم و اشياى حاره و اقتصار بر مزورهء ماش و آب باقلا به روغن بادام و به صورت ظهور سرخى در قاروره لزوم ماء الشعير و استعمال آبزن و استنشاق روغن بنفشه و كدو و تضميد سر بماست شير بز كه با نفحهء بزغاله بسته باشند بعد تعليف بز بكاسنى و گياهان تر تازه و تسعيط به شير دختران يك جزو و آب عصى الراعى و آب برگ بزرقطونا و آب جرادهء كدو همه مروق كرده يك جزو و روغن كدو يا نيلوفر يا بنفشه يك و نيم جزو در شيشه جنبانيده بعد استنشاق به آب گرم و انصباب او بر سر و حفظ سر از هواى بارد نمايند و بقول رطب مثل كاسنى و برگ خشخاش و كاهو و بقليهء مبارك و اسفاناخ بخورانند و به شرط احتمال مزاج شرب شير خر و ماء الشعير و در اخر تقطير شياف ابيض ساده نالع و اين قسم رمد باكتحال كمتر