اصلًا نه بندند و بعد هضم دوا چشم را صاف كنند و بر پلك همان دوا بگذارند و از هوا محفوظ دارند و چشم را به دست هم نمالند و بعد دو روز از فصد اگر مانع نباشد و فصل صيف باشد يا ربيع به اين مطبوخ تليين طبيعت نمايند آلو بخارا عناب هر واحد سى عدد ترنجبين پانزده درم تمر هندى سى درم هليلهء زرد هفت درم تخم كاسنى تخم كاهو هر يك هفت درم كشنيز خشك يك كف جوشانيده ماليده صاف نموده و يكصد و سى درم از آن گرفته ده درم فلوس خيارشنبر در آن ماليده صاف كرده شربت بنفشه دو اوقيه داخل نموده بنوشند و بعد از آن غذا زيرباج مزورهء شيرين بدهند و به سوى چشم بنگرند اگر اشك كم گردد يا منقطع شود و ورم بكاهد و سرخى قلت پذيرد از نشاسته و كتيرا و صمغ عربى و فارسى هر واحد يك درم افيون نيم درم انزروت سفيد خفيف الوزن مربى به شير خر دو درم اقليمياى فضه يك درم حضض دو دانگ كوفته بيخته به آب عنب الثعلب مروق يا شير خر يا بهر دو سرشته از عدس كلان و از نخود كوچك شياف ساخته و يك شافه از آن در شير دختران حل كرده در چشم صبح اكتحال نمايند و كذلك وقت عصر هر گاه در چشم علامات نضج ظاهر شود و آن زرد شدن و غليظ گرديدن چرك و كم شدن وجع است و هر گاه چشم بكشانيد بر سياهى او غشا از رمص باشد و چون از پنبه آن را بردارند به غير الم زائل شود در اين وقت انزروت سفيد خفيف مربى به شير خر پنج درم نشاسته شيرين طعم دو درم شكر طبرزد دو درم باريك ساييده و بحرير بيخته ذرور سازند و رفاده به گلاب تر كرده مؤرب بربندند و بعد هضم ذرور چشم را گشاده صاف نموده بشياف مذكور اكتحال نمايند .
و اگر در چشم به صورت چيزى فروح معلوم شود در اين وقت شياف ابيض مذكور در سفيدى بيضه رقيق حل كرده و ذرور مذكور در آن آميزند تا مثل مرهم گردد و ليكن مقدار زرور كمتر باشد و كميت شياف بيشتر از آن اكتحال نمايند و بر پلك مغز بادام مقشر پنج عدد در آب عصى الراعى باريك سوده ضماد كنند كه از بن حرقت تسكين يابد و پلك تقويت حاصل نمايد و هر گاه سفيدى چشم صاف گردد و التصاق و رمص زائل شود از شياف ابيض مذكور و شياف احمر لين يك يك شافه در آب خالص سوده اكتحال سازند و پرهيز و تقليل غذا و اقتصار بر مزورات لازم دارند پس هر گاه مرض زائل شود به چشم نظر كنند اگر اجفان را همچنين ترك نسازند كه در آن خوف عروض سبل يا جرب اجفانست .
و ديگر ادويه كه در ابتداى رمد و انتها و انحطاط او طبيب استعمال نمايد سه نسخهء قطور است كه يكى از آن معروف بقطور مسكنست و در ابتدا به عمل آرند و در انتهاى مرض تقطير او جائز نيست بگيرند چشميزج و بهدانهء شيرين و تخم خبازى هر يك دو عدد بكوبند و نشاسته نيم درم و جو مقشر سى عدد كوفته و انزروت سفيد نيم درم و حضض مكى دو دانگ در ظرف آبگينه يا نقره كرده آب شيرين بر آن ريخته بجوشانند به آتش ملايم تا غليظ شود پس صاف نموده در شيشهء ديگر كرده سفيدهء بيضه قدرى آميخته بجنبانند و هر روز دو سه بار در چشم چكانند كه اين تسكين درد و دمعه نمايد و بعد تسكين درد ابتدا نمايند بعلاجى كه مذكور شد .
دوم قطور محللست و در تزيد مرض استعمال كنند بستانند از چشميزج و بهدانه هر يك سى عدد بكوبند و انزروت سفيد يك و نيم درم در شيشه كرده بالاى آن آب عصى الراعى و شير دختران بريزند و به آتش ملايم بجوشانند تا گداز شود صاف نموده در چشم چكانند و اين محلل و مطفى و منضجست و از تركيب ابن على صغيرست .
سوم قطور مستعمل در انحطاط است بگيرند از رصاص و اسرب و بر كفدست بمالند حتى كه كف سياه شود بعده قدرى گلاب بر آن بچكانند تا كه تر گردد بكارد بردارند و همچنين كنند تا به قدر معتد به جمع شود بعده بر آن شير دختران از پستان بدوشند حتى كه رقيق شود بدفعات در چشم چكانند و اين قطور مسكن و محللست و از خروج ثبره و وقوع قرحه ايمن گرداند و عاجل النفعست
علاج مشترك رمد بارد بلغمى و سوداوى و ريحى
بقراط گويد كه رمد رطب سليم بطى البرست و رمد يابس سريع البر باشد الادران خوف قروح عين است .
بالجمله در رمد بارد استفراغ خلط بارد نمايند و بسا است كه بتكرار استفراغات حاجت مىافتد مشروب باشد يا حقنه يا غرغره پس برادعات كنند كه بسيار بارد نباشند و در آن قدرى تلطيف باشد مثل مرو انزروت .
و اگر شياف سنبل ببعضى آبهاى معتدل استعمال نمايند نيكوست .
و اگر در طبقات چشم آفت نباشد بآبى كه در آن زعفران و قلقديس و عسل جوشانيده باشند اكتحال كنند و در ابتدا بقلقديس بر پيشانى لطوخ سازند و خصوصاً هنگامى كه طريق ماده از حجاب خارج باشد و كذلك از شستن روى به آبى كه در آن قلقديس حل كرده باشند باكى نيست .
و اگر لطوخ اجفان در ابتدا بترياق كبير يا بگوگرد و زرنيخ كنند بهتر بود و شرب ترياق نيز نافع است و ضماد برگ بيدانجير سوده بشبت و برگ خطمى به شراب پخته مجرب شيخ الرئيس است .
و گويند كه شب يمانى سوخته با سيماب ششم حصهء آن ساييده بمسكهء گاو آميخته بر پلك طلا كردن برءالساعهست و تقطير آب حلبه و لعاب تخم كتان در چشم رمد بارد را نافع است و بعد از ابتدا شياف احمر لين و شياف احمر اكبر و شياف انزروت محلول در آب برگ كبر و تضميد ببرگ كبر تنها به كار