به تدريج اضافه كنند و به روغن آب برگ ريحان مالش نمايند .
ايضاً اگر در فالج از گرمى ادويهء منضجه اسهال و سوزش بول و درد گلو عارض شود ادويهء شديد الحرارهء از منضج موقوف نموده گل بنفشه گاو زبان تخم خرپزه تخم خيارين افزايند و از تخم خطمى و عرق مكوده و عرق گاو زبان غرغره كنند و عناب در دهن دارند و يا منضج از خيساندهء تخم خيارين گل بنفشه گل گاو زبان هر يك شش ماشه عناب چهار دانه مويز منقى نه دانه در عرق مكوه شش توله عرق گاو زبان پنج توله شربت بزورى معتدل دو توله نيمگرم بدهند .
و اگر اسهال زياده بود در شورباى كبوتر نخود كابلى چهار توله داخل كنند و روز شانزدهم اسطوخودوس گاو زبان تخم خطمى بيخ كاسنى اصل السوس پر سياوشان هر يك شش ماشه باديان نه ماشه سپستان ده دانه سناى مكى توله تربد شش ماشه بادرنجبويه چهار ماشه تخم خرپزه نه ماشه عود صليب چهار ماشه عوض تخم خيارين و مويز منقى و شربت بزورى داخل كرده شب خيسانيده صبح جوشانيده مغز فلوس هفت توله ترنجبين چهار توله گلقند سه توله عرق باديان پنج توله روغن بادام شش ماشه داخل كرده غارقون سه ماشه خورده بنوشند و بهر نخوداب كبوتر و شام آب دال مونگ و برنج روز ديگر اصل السوس به جاى عناب و تخم خيارين در نسخهء منضج سابق افزوده دهند و به جاى ماء العسل عرق باديان اگر اسهال كم شود روز هيجدهم در اخر شب حبا ايارج توله به روغن بادام دو ماشه چرب كرده همراه عرق باديان و مكوه بخورند و صبح بسفايج چهار ماشه مغز قرطم شش ماشه تخم كشوث چهار ماشه عوض تخم خطمى و سپستان و سنا و تربد و بادرنجبويه و پر سياوشان در نسخهء مسهل اضافه كرده بدهند روز ديگر به دستور مقرر منضج گل بنفشه گل گاو زبان هر يك شش ماشه مويز منقى نه دانه اصل السوس چهار ماشه عود صليب چهار ماشه تخم خرپزه نه ماشه در عرق مكوه دوازده توله عرق باديان نه توله شب تر نموده صبح صاف نموده شربت بزورى داخل كرده دهند روز بستم درين منضج خطمى شش ماشه عناب چهار دانه پرسياوشان شش ماشه بادرنجبويه برنجاسف هر يك چهار ماشه سپستان يازده دانه عوض عود صليب اضافه كرده گلقند به جاى شربت به زودى داخل كرده دهند و تا چهار روز همين منضج داده روز بست و چهارم حب ايارج به دستور خورده صبح گل بنفشه اسطوخودوس اصل السوس بادرنجبويه مكد شش ماشه سناى مكى توله گاو زبان پوست بيخ كاسنى عود صليب مغز خسكدانه هر يك شش ماشه بسفايج فستقى چهار ماشه مويز منقى نه دانه تخم خرپزه پرسياوشان هر يك نه ماشه شب در عرق كموه عرق باديان هر يك دوازده توله تر نموده صبح جوش داده ماليده صاف نموده مغز فلوس ترنجبين روغن بادام داخل كرده بدهند روز ديگر گل بنفشه گل گاو زبان تخم خرپزه هر يك شش ماشه مويز منقى نه دانه اصل السوس چهار ماشه شب در عرق گاو زبان و عرق مكوه تر نموده صبح ماليده صاف نموده شربت بزورى معتدل انداخته نيمگرم بنوشند .
ايضاً در فالج رطوبى كه مزاج اصلى حار بود بعد ماء العسل منضج از باديان بيخ باديان عنب الثعلب مويز منقى اسطوخودوس بيخ كبر پرسياوشان جوشانيده گلقند آفتابى ماليده صاف كرده تودرى سفيد پاشيده دهند بعد از نضج ماده بروز مسهل بيخ كاسنى انجيز زرد سناى مكى افزوده جوشانيده صاف نموده فلوس خيارشنبر شش توله گلقند شيرخشت هر يك چهار توله روغن گاو شش ماشه داخل كرده داده شد بعد دو مسهل تا دو روز به جهت تقوت دماع و قلب و جگر مصطكى سوده يك ماشه بهليلهء مربى يك عدد سرشته همراه اسطوخودوس گاو زبان هر يك چهار ماشه بنفشه شش ماشه جوشانيده و صاف نموده شربت بزورى دو توله حل كرده تودرى سفيد چهار ماشه پاشيده دهند باز مسهل سوم به دستور قيد بحران هر ذسه هليله افزوده شب حب ايارج و صبح بدرقه دهند بعد مسهل براى نضج و تقويت اعشاى رئيس و درد پاى طبيخ باديان چهار ماشه بيخ باديان عنب الثعلب گل بنفشه هر يك شش ماشه پرسيوشان اسطوخودوس گاو زبان هر يك چهار ماشه مويز منقى ده دانه مصطكى سورنجان هر يك سه ماشه جوشانيده صاف نموده شربت بزورى داخل كرده تودرى سفيد پاشيده دهند .
و اگر قبض باشد روز دوم به جاى شربت گلقند كنند و سورنجان مخصوص براى درد و پاست جهت درد ساق و پاى كه از حركات ماده به شركت اعضا يا رياح در فالج مىباشد ميدهند چون درد پاى باقى ماند باز سورنجان سوده همراه هليلهء مربى و مصطكى در نسخهء سابق و به جاى گل بنفشه باديان چهار ماشه داخل كرده دهند باز طبيخ اصل السوس سه ماشه گاو زبان ابريشم خام تخم كاسنى هر يك چهار ماشه جوشانيده نبات يك و نيم توله داخل كرده دهند و براى ضعف دواء المسك معتدل پنج ماشه با عرق باديان ده توله دهند و بعد از الفراغ مسهلها و تنقيهء تمام و كمال اگر تشنگى زائد بود يكدو بار آب تازه بوقت غذا بدهند چه در ظو معده و در ابتداى فالج و در شب آب نميدهند مگر در صورت تپ و حرارت مزاج بدهند و در موسم ربيع تجويز منضج و مسهل كنند و بسفايج قنطوريون هر يك چهار ماشه در منضج بلغم عوض اصل السوس و بيخ كرفس افزوده بعد نضج ماده روز مسهل گل نيلوفر چهار ماشه ترنجبين چهار توله روغن بادام شش ماشه به جاى غاريقون و روغن بيدانجيز و گلقند در مسهل بلغم نموده بدهند و بعد دو مسهل به دستور حب ايارج وقت آخر شب و صبح
اكسير اعظم ( فارسى ) — صفحة 286
مساهمون: محمد اعظم خان ( ناظم جهان )
ص٢٨٦