حل كرده بدهند .
و اگر طبع قبض بود بادرنجبويه چهار ماشه گل سرخ شش ماشه و پوست بيخ كاسنى چهار ماشه مويز منقى ده دانه گاو زبان شاهتره پر سياوشان اسطوخودوس هر يك چهار ماشه جوشانيده گلقند دو توله ماليده صاف نموده بنوشند و از دانهء هيل مصطكى هر واحد يك و نيم ماشه سوده بگلقند سه توله سرشته گلاب ده توله عرق گاو زبان پنجتوله شربت بادرنجبويه دو توله تقويت معده مىنموده باشند و تضميد معده بصندل و گلاب و يا بعود و سنبل و گلاب و مصطكى و گلاب و تغذيه بكوشت چوزهء مزغ و بزغاله يا ماش و مغز بادام و اسفاناخ و كشنيز خشك پخته سازند
علاج صرع معدى صفراوى
شبت تخم ترب پوست اصل السوس بيخ خربزه هر يك شش ماشه جو مقشر دو توله در آب يك اثار جوشانيده ماليده صاف نموده نمك طعام سه توله ترب پنج توله سكنجبين چهار توله داخل كرده بعد خوردن شلهء مونگ رقيق قى كنانند و هليلهء مربى به آب گرم شسته يك عدد به ورق نقره يك عدد پيچيده بدهند بالايش شيرهء كشنيز خشك چهار ماشه و تخم كاهونه ماشه شربت نيلوفر دو توله بنوشانند يا تمر هندى چهار توله گل سرخ ششماشه برادهء صندل سفيد ششماشه كشنيز خشك چهار ماشه در گلاب بست توله عرق كيوره دو توله خيسانيده باضافهء شربت انارين دو توله بدهند و در صورت احتياج مسهل از مضعفات معده چون عناب و گل بنفشه و آلو بخارا احتراز كرده مسهل صفرا دهند يا از آب انارين بهليلهء زرد يا مطبوخ فواكه يا قرص بنفشه تنقيه معده كنند و تبديل مزاج برب به و طباشير و كشنيز خشك و مانند آن نمايند و تضميد معده ببرگ خرفه كاهو و بيد به سركه پخته و يا سوده و تغذيه بنان در آب انار ثريد ساخته و گوشت بزغاله با تمر هندى و يا زرشك و يا سماق و يا غوره و كشنيز خشك كنند تفهيم در صرع معدى كه از ردات ماده در معده باشد و در گرسنگى هيجان كند علاج صاع بخارى و معدى نمايند .
و گيلانى نوشته كه از غرائب شاهدهء من اينست كه جاريه را صرع شديد بود و در هر دو سه روز مىآمد و برين حالت سالها گذشته بود و قبل آمدن نوبت دغدغه در معدهء خود مىيافت آن را دواى مقى قوى دادم تا تنقيهء معدهء او كند پس قى بسيار كرد و از معدهء او ديدان به شكل دود قرط و اغلظ و اقصر از آن برامدند و بر آن ديدان مثل ابرو موى سياه غليظ بود و صحت يافت
علاج صرع شركى بدن
كه از ارتفاع بخار جميع بدن به سوى دماغ باشد تدبيرش تنقيهء بدن است از مادهء غالب و تقويت معده و دماغ و منع بخار از دماغ بدانچه در علاج امراض دماغى بخارى گذشت .
و بالجمله اگر مادهء غالب دموى باشد فصد كنند به طريقى كه در علاج كلى صرع دماغى مسطور شد .
و اگر بلغمى باشد پيش از نوبت و در حالت صرع قى كنانند و به مسهل بلغم و حب ايارج تنقيه نمايند و بعد معاجين مفيد صرع دماغى بلغمى كه مذكور شد باستعمال ارند .
و اگر ماده سوداوى يا سفراوى باشد هر چه از تنقيه و تعديل در صرع سوداوى و صفراوى گذشت به عمل آرند و هر گاه در اين قسم صرع هيچ علاج سود ندهد و يقين گردد كه صعود مواد او از ممر عروق صدغين و خلف اذنين مىشود و بر عروق مذكور داغ دهند .
و به قول طبرى هر چه در نوع صرع اطرافى در قول آن خواهد آمد علاج اين نوع همانست و كذا آنچه در نوع صرع دماغى بلغمى در قول آن مسطور شد .
جرجانى گويد كه اگر مادهء بلغمى باشد پيش از روز نوبت و اندر حال صرع نيز قى فرمايند و به اين حب ايارج استفراغ كنند ايارج فيقرا يك درم شحم حنظل دو دانگ افتيمون نيم درم قنطوريون دقيق دو دانگ نمك نفطى دانگى مقل دو دانگ اين در هر هفته يك بار بدهند و اندر مسهلات ديگر تربد و غاريقون و اسطوخودوس به كار برند و ايارج روفس اندرين علت سخت نافع بود و معجون عاقرقرحا كه يك جزو آن با دو جزو عسل سرشته نگاه دارند يك كفچهء آن دادن سود دارد .
و اگر هر صبح و شب نيم درم ايارج هرمس دهند سخت تنافع بود لكين اين شربتهاى مبدل مزاج به تدريج بدهند مثلًا مثروديطوس بار اونل يك دانگ و بار دوم دو دانگ و بار سوم نيم مثقال و اين شربت تام آن است و ديگر معاجين برين قياس دهند و طعامهاى غليظ و گوشت حيوانات ثقيل مضر است .
و اگر خلط سوداوى باشد علاجش به علاج ماليخوليا نزديك باشد و حب ايارج كه سابق مذكور شد نافع باشد و جملهء شربه و مسهلات و معاجين تدابير طعام و شراب كه در علاج ماليخوليا گذشت در اينجا موافق باشد .
و اگر نيم درم ثبادريطوس و نيم درم افتيمون و دو دانگ شحم حنظل سرشته بدهند نافع بود .
ثابت بن قره مىگويد كه تبديل مزاج بمعجون نجاح كنند و بهتر از آن ترياق ثمانيه است هر روز هر كدام از اين هر دو كه حاضر باشد يك مثقال بدهند و ترياق اربعه نيز بهر تبديل مزاج موافق باشد خاصهء در خريف و زمستان يك مثقال بسكنجبين عنصلى بدهند يا به مطبوخ زوفا اگر مادهء علت صفراوى باشد هر چه اندر علاج ماليخولياى كبيد و سرسام حار و جنون مذكور شد موافق بود و طبيب به حسب مشاهده و اندازهء مرض و ران تصرف كند
علاج صرع شركى و مراقى و غيره
در مراقى و طحالى و رحمى تدبيرش به حسب سبب از تنقيه و تقويت آن عضو همانست كه در ماليخولياى مراقى و امراض طحالى و اختناق رحم و احتباس طمث مذكور است .
و ايضا در بخارات