كرده حبهاى كبار ساخته استعمال كردن نيز منقى سوداست .
و مسيحى گويد كه در مادهء سوداوى تنقيهء بدن به مطبوخ افتيمون و غاريقون و هليلهء كابلى و شاهتره اسطوخودوس و ايارج فيقرا و تربد كنند و حب بياض حكيم اكمل خان و اطريفل اسطوخودوسى علوى خان كه منقى بلغم و سودا است نيز براى صرع سوداوى و بلغمى نافع .
و اگر در خون كثرت يابند فصد اكحل كنند و به شرطى كه در ماليخوليا گذشت خون برارند و بعد فصد يك هفته آسايش داده مسهل و مطبوخ افتيمون استعمال نمايند و ماء الجبن دهند و به گلاب و صندل نشوق سازند و شربت سيب و سكنجبين ساده در بعض اوقات بنوشانند .
و اگر سودا با بلغم مركب باشد حب به نسخهء كامل الصناعه كه در صرع اطرافى خواهد آمد بدهند و بعده عاقرقرحا مويزج مقشر خردل جوشانيده صاف نموده آب ترنج داخل نموده غرغره كنند .
بالجمله بعد از تنقيهء دواء المسك حار يا مفرح جالينوس و ديگر معاجين مناسبه مثل معجون نجاح و معجون نجم الدين و اطريفل زبيبى و سفوف راوند به نسخهء شيخ بدهند و شربت بادرنجبويه ده درم بترياق اربع يك مثقال ايام متوالى بنوشند و روغنهاى گرم لطيف چون روغن بابونه و سداب و خيرى استعمال نمايند و از امتلا منع كنند و اغذيهء مرطب مؤلد خلط محمود مثل شورباى چرب گوشت چوزهء مرغ و ماكيان فربه و گوشت بره و دراج و تيهو دهند و كاهو و كاسنى خورانند و دلك و استحمام و رياضت معتدل كنند و تقويت دماغ بمشمومات خوشبو چون مشك و عنبر و گلاب و گل بابونه و غاليه فرمايند و بمغرساق اشتر و روغن گل برقف و صدغين و سنيه تمريح نمايند و عطوسات مثل مشك و جندبيدستر و شونيز و نظولات ملطفه مانند بابونه و شبت و مرزنجوش و اكليل استعمال نمايند و فاوانيا سوده در بينى دمند كه در صرع سوداوى و بلغمى مفيد و از اغذيهء مؤلد سودا مثل عدس و بادنجان و پنير و لحم بقر و قديد پرهيزند و از استعمال ادويهء موصوفه در صرع بلغمى حذر كنند .
مجوسى گويد كه اگر اين علت از مرهء سودا باشد بايد كه صاحب آن را مطبوخ افتيمون و غاريقون مقوى بصبر و خربق سياه بنوشانند و حب اسطوخودوس و اطريفل زبيب دهند و در بعض اوقات ايارج مخمر به عسل و ايارج روفس بدهند و اكثر تدبير موافق ارباب ماليخوليا نمايند .
خجندى مىنويسد كه هر روز مطبوخ بادرنجبويه گاو زبان اصل السوس هر يك درم افتيمون نيم درم با گلقند پانزده درم تا ظهور نضج بدهند بعده تنقيهء دماغ به مطبوخ افتيمون و حب آن كه در ماليخوليا گذشت بايد كرد و اين مطبوخ آن را نافع است پوست هليلهء كابلى هليلهء سياه هر يك درم بسفايح كوفته سه درم اسطوخودوس سه درم مويز بيست درم سناى مكى پنج درم شاهتره يك قبضه افتيمون سه درم تخم كاسنى دو درم گلقند پانزده درم به دستور معمول مرتب ساخته سحرگاه بنوشند بعده تقويت رأس به شمومات حار خوشبو مثل نرگس و مرزنجوش كنند و يك مثقال مثروديطوس با ده درم شربت بادرنجبويه چند روز متواتر بدهند و اين دوا صاحبان صرع بلغمى و سوداوى را نفع عاجل بخشد دارچينى مويز منقى هر يك دو از ده درم اظفار الطيب سنبل رومى سليخه سعد حب الغار هر يك سه درم قصب الزبريره نه درم زعفران يك درم به عسل سرشته يك درم بخورند و غراغر منقى دماغ و دواء العنصل و سكنجبين عنصلى و معجون سيساليوس سابق مذكور شد
علاج صرع دماغى دموى
فصد صافن يا حجامت ساقين كنند و تلطيف تدبير و تقليل غذا نمايند .
و اگر امتلا زياده بينند فصد قيفال از هر دو دست يكبارگى يا از يكدست به حسب تقاضاى حال بكشايند و مطفيات خون مثل عناب و شاهتره و كشنيز و غيره استعمال نمايند و رب فواكه ميخوش بنوشند و يا عناب پنجدانه شاهتره چهار ماشه زرشك يك و نيم توله آلو بخارا بيست دانه گل بنفشه چهار ماشه سپستان بست دانه عنب الثعلب چهار ماشه خيسانيده شربت نيلوفر دو توله داخل كرده دهند .
و اگر حرارت زياده بود شيرهء تخم كاهو بيفزايند خواه زرشك دو توله تمر هندى سه توله شربت بنفشه دو توله سكنجبين و دو توله حل كرده بدهند و تقويت دماغ به مالش سركه و روغن گل بر سر كنند و سركه و گلاب ببويند و يا لخلخهء صندل سرخ و سفيد فاوانيا حفض كافور در گلاب ساييده در شيشى انداخته ببويند و روغن گل و سركه و قدرى فاوانيا بپزند حتى كه سركه بسوزد بر سر طلا كنند و به طبيخ هليله استفراغ فرمايند بعد از آن اگر غلبهء سودا با بلغم محسوس شود تنقيهء آن نمايند بدانچه در ماليخولياى بلغمى و سوداوى گفته شد .
و اگر هنوز امتلاى خون دريافت شود باز فصد حجامت به كار برند و در اين اثنا از تقويت دل و دماغ غافل نباشند و از حلويات و لبنيات و اشياى حاره پرهيزند و غذا سماقيه و رمانيه و زرشكيه و حصرميه و مانند آن و در صورت ضعف گوشت دراج و تدرج و تيهو و بزغاله و آهو بره در مزورات او داخل سازند به اندك كشنيز تازه و الا خشك و در نان هم كشنيز خشك داخل كنند شراب سخت مضرست
علاج صرع دماغى صفراوى
علاج امراض دماغى صفراوى و صداع صفراوى نمايند .
و ايضا اول تبريد از شيرهء مغز تخم كدو دو توله شربت نيلوفر خواه بعضى از ادويهء منضجهء بارده باضافهء هليلهء كابلى بدهند بعد از آن مسهل از گل بنفشه گل نيلوفر تخم خطمى خبازى عنب الثعلب گاو زبان تخم كاسنى بيخ كاسنى گل سرخ هر يك شش ماشه عناب هفت دانه سپستان بست دانه خيارين دو توله مويز منقى پانزده دانه آلو بخارا بست دانه تمر هندى سه توله مغز فلوس شش توله گلقند چهار توله سنانه ماشه هليلجات ثلثه هر يك شش ماشه