چهار ماشه مويز منقى ده دانه انجير سفيد چهار عدد سيساليوس دو ماشه عود صليب يك ماشه گلقند عسلى چهار توله منضج داده انيسون زنجبيل تربد هر يك شش ماشه سناى مكى يكه توله فقاح اذخر چهار ماشه مغز فلوس شش توله افزوده مسهل دهند ليكن روز نوبت نباشد كه مضر است و گاهى حب النبيل و بسفايج هم در مسهل افزوده مىشود و حب شبيار و حب هليله و حب اسكندر و حب فاوانياى علوىخانى نيز بهر تنقيهء دماغ مفيد و بعده بغراغر و عطوسات و سعوطات مادهء مابقى را مستاصل سازند مثلًا ايارج فيقرا در آبى كه صعتر و عاقرقرحا جوشانيده باشند حل كرده قدرى آب كامه اضافه كرده غرغره كنند و ديگر غراغر منقى دماغ به عمل آرند و از فلفل و كندش و مشك و فاوانيا نشوق كنند .
و اگر يك درم اسطوخودوس به ماء العسل سعوط كنند تنقيهء تام دماغ كند و سعوط هندى جهت صرع متمادى مجرب است و پوست بيخ عشر به شير بز ساييده صاف كرده سعوط كردن نيز مفيد و اسطوخودوس مغز بندق هندى دارچينى مساوى و يا عود صليب كندش مساوى سوده نفوخ كردن نيز معطس است و نفوخ عاقرقرحا و حاشا و جندبيدستر بسيار مفيد است و كذلك دارچينى و مشك و كذا خردل سفيد و فلفل سفيد سوده دميدن نافع و فلفل و جندبيدستر باريك سوده در بين نفوخ كردن نيز مستأصل ماده است .
و گويند كه نفخ مغز سر موش خشك كرده به قدر نيم ماشه هر روز تا سه روز شفاى كلى بخشد .
ايضا بعد تنقيهء بدن و دماغ بهر تعديل مزاج بر معجون سيساليوس سكنجبين عنصلى و ترياق الذهب و حب جند و حب فاوانيا با عرق اسطوخودوس مداومت كنند و يا معجون زبيت و معجون الصرع و معجون محمد زكريا و معجون ابن ماسويه و معجون اطباى گيلان و معجون عود صليب استعمال نمايند و ديگر ادويه مركبه مثل اطريفل اسطوخودوس و دواء المسك حلو و مر و حب اسحاق و معجون فولاد و معجون قيصر و ترياق ثمانيه و ترياق شيخ الرئيس و اسود سليم و اصفر سليم و سوطيرا و شليثا نيز نافع است و يا اسطوخودوس سوده به اطريفل صغير سرشته بخورند بالايش گل بنفشه پر سياوشان باديان اصل السوس جوشانيده گلقند داخل كرده بنوشند و اسطوخودوس با عسل نيز منقى دماغ است و بادرنجبويه نوشيدن مفتح سدهء دماغى و نافع از براى صرع است و عرق مندى مركب نيز مفيد است و كذا مرباى وج و به طبيخ مرزنجوش و پودينه و صعتر و بابونه و اكليل الملك و شبت و اسطوخودوس و نمام و عود صليب بر سر نطول نمايند و سر بر بخار آن دارند و هر صبح رياضت معتدل كنند و بدن را بمالند به نهجى كه دست را از اعلى باسفل آرند و ابتداى مالش از دست و پا كنند پس سر را نيز بمالند و حتى بالوسع تلطيف تدبير نمايند و غذا گوشت تيهو و دراج و مرغ و گنجشك و ديگر حيوان خفيف قليل الرطوبت مثل شفتين مبرز به گشنيز خشك سازند و از بقول و اغذيهء بارد احتراز كنند و بجاى آب ماء العسل يا عرق بادرنجبويه دهند و بالاى طعام اين سفوف بدهند باديان سه توله قاقلهء كبار دو توله عود صليب يك نيم توله نبات برابر خوراك دو مثقال .
ذكر بعض ادويهء مركبه كه در صرع بلغمى معمول است :
اطريفل اسطوخودوس تأليف حكيم معتمد الملوك تنقيهء اخلاط غليظهء بلغمى و سوداوى از بدن و دماغ كند و نافع است از براى صرع سوداوى و بلغمى و براى لقوه
[ صفت آن ]
پوست هليلهء زرد پوست هليلهء كابلى هليلهء سياه پوست بليله آمله سناى مكى تربد سفيد مدبر به سفايج اسطوخودوس افتيمون هر يك پنج مثقال غاريقون سفيد مصطكى رومى فاوانيا تخم سيساليوس حجر ارمنى مغسول هر يك دو نيم مثقال مويز سرخ دانه برآورده ده مثقال ادويه را كوفته بيخته به روغن بادام سى مثقال چرب نموده مويز را به گلاب بپزند تا مهرا شود صاف كرده با سه وزن ادويه عسل به قوام آورده ادويه را به آن بسرشند و بعد از چهل روز استعمال نمايند خوراك تا چهار درم و براى اسهال تا شش درم .
اطريفل مسهل منقى دماغ است و مجرب در صداع مزمن
[ صفت آن ]
پوست هليلهء زرد پوست هليلهء كابلى هليلهء زنگى پوست بليله آمله به سفايج اسطوخودوس گاو زبان غاريقون باديان هر واحد دو مثقال مويز منقى سناى مكى هر يك دو توله تربد موصوف يك توله مغز بادام يك توله ادويه سائيده به روغن بادام يا روغن گاو چرب كرده شهد سه چند به قوام آورده بسرشند خوراك تا دو توله بعد نضج به شربت اصول و گاهى اضافه كرده مىشود زنجبيل نيم درم .
حب اسكندر صرع و فالج و لقوه و رعشه و تپهاى بلغمى را نافع و اخلاط لزج را دفع كند
[ صفت آن ]
شحم حنظل سقمونيا مشوى خربق سياه مقل ازرق هر يك يك جز فرفيون نطرون هر يك نيم جزو كوفته بيخته به آب كرنب سرشته حب سازند شربتى يك درم .
حب فاوانيا مسهل منقى دماغ از علوى خان
[ صفت آن ]
فاوانياى نر دو مثقال جندبيدستر مشك تبتى هر يك يك درم حب السلاطين مدبر يك نيم درم مقدار نخود حبها سازنند خوراك سه عدد .
نوع ديگر در اين باب
[ صفت آن ]
حب الملوك مدبر به برگ انگور سبز سه توله تربد سفيد اسطوخودوس مغز بادام هر يك دو توله زنجبيل عود صليب فلفل گرد هر يك يك توله كتيرا دو مثقال حبها به قدر نخود سازند شربتى سه عدد وقت خواب و دو حب وقت صبح به آب گرم .
حبى كه براى صرع نظير ندارد از بياض اوستادى مرحوم
[ صفت آن ]
صبر سقوطرى مقل ازرق هر يك يك جزو سقمونيا ربع جزو كوفته بيخته به آب حب سازند خوراك يك مثقال و براى طفل هژده قيراط .
حب صرع
[ صفت آن ]
افتيمون اسطوخودوس بسفايج نمك هندى غاريقون سفيد هر يك نيم دانگ تربد موصوف پوست هليلهء زرد شحم حنظل كتيرا سقمونياى مشوى هر يك يك دانگ ايارج فيقرا نيم مثقال كوفته بيخته به آب سرشته حبها سازند يك شربت است .
حب نافع صرع
[ صفت آن ]
گوشت سنگ پوشت سه توله عود صليب سه درم فلفل سفيد چهار درم جندبيدستر دو درم در عسل به قدر فلفل حبها سازند و دو صبح و دو شام بخورند .
دوايى كه از براى صرع مزمن نافع از حكيم علوى خان
[ صفت آن ]
قرنفل جوزبوا