استعمال مىنمايند و اهل هند توبال را در سنونات كه مسى نامند استعمال مىنمايند چنانچه در قرابادين در حرف الميم در مسى ذكر يافت .
طبيعت آن : در چهارم خشك .
افعال و خواص آن : قابض اسهال خون و مانع خفقان و ذرب و ضعف معده و باه و در ساير منافع و خواص قريب به توبال نحاس است و چون در لته بسته در جاى نمناك خصوصاً تحت خمها يك هفته بگذارند زعفران مىشود و آن به جهت بردن جرب عين و جلاى حمرت آن و با ربع آن نوشادر جهت رفع بياض و سبل آزموده و با سركه و عسل جهت تحليل اورام نافع و در زعفران الحديد ساير خواص آن ان شاء الله تعالى مذكور خواهد شد و دستور غسل توبال النحاس در مقدمه كتاب ذكر يافت .
توت
به ضم تا و سكون واو و تاى مثناة فوقانيه و به ثاى مثلثه نيز آمده .
ماهيت آن : ثمر درختى است معروف شيرين و ترش مىباشد شيرين آن را نبطى و ترش آن را شامى نامند بهترين هر دو نوع آن باليده شاداب آنست .
طبيعت : شيرين آن گرم در آخر اول و تر در آخر دويّم و بسيار شيرين آن تا دويّم گرم با قوّت قابضه و بارده .
افعال و خواص آن : مولد خون صالح و مرطب دماغ و مفتح سدد و مصلح جگر و فساد سپرز و مسمن بدن و مبهى و مقوى پيه گرده و مدر بول و ملين طبع و جهت آبله و حصبه نافع و در انضاج شبيه به انجير و سريع الاستحاله به خلط حاضر و شيخ الرييس و صاحب شفاء الاسقام مفسد خون گفتهاند و مصدع و ملطخ به معده جهت آنكه مفسد حال معده است ، مصلح آن سكنجبين حامض در مبرودين و كسى كه آن را به زودى حمى عارض مىگردد جوارش كمونى .
و ترش آن در دويّم سرد و در اول خشك و قابض خصوصاً خشك آن كه قايم مقام سماق است .
افعال و خواص آن : ملطف و مفتح و مسكن حدت خون و قامع صفرا و رادع و محلل اورام گرم حلق و حنجره و مانع ريختن مواد حاره به حلق و زبان و ساير اعضا به سبب قوّت قبضى كه دارد و مسكن عطش و منبه اشتها و غرغره به آب آن و به دستور با رب آن جهت قروح خبيثه دهان و قلاع و بثور و ردع و تحليل اورام حلق و كام و زبان و تقويت آن آزموده خصوصاً با معينات آن مانند آب برگ گشنيز تازه و آب برگ كاسنى و شب يمانى و مازو و سك و مر و زعفران و ثمرة الطرفا و ايرسا و كندر هر يك به قدر حاجت از ردع و تحليل و جلا و آشاميدن آن جهت قرحه امعا و اسهال حار و ذوسنطاريا و ساير مواد متجلبه به سوى معده خصوصاً خشك آن با معينات و مقويات آن مفيد .
مضر سينه و شش و عصب ، مصلح آن عسل و آب انار خصوصاً جوارشات و اطريفل صغير و رب در جميع افعال قايم مقام آنست و صنعت رب و شراب آن با خواص و منافع در قرابادين ذكر يافت و آب مطبوخ بيخ توت كه به قدر هشت مثقال آن در آب طبخ يافته باشد جهت اخراج حب القرع خصوصاً كه برگ شفتالو اضافه كرده باشند و به دستور طبيخ نيم كوفته آن در يك رطل آب كه به ربع رسيده باشد با شكر و عسل و يا آنكه انجير در آن پخته باشند جهت خانق النمر و ساير سموم و برسام و جنون و درد كمر و پشت كه از خلط خام باشد بغايت نافع و طبيخ برگ آن نيز همين اثر دارد و غرغره آن جهت ذبحه و خنازير و به دستور ضماد آن و مطبوخ هشت درهم ريشههاى آن با سه اوقيه انجير كه در نود مثقال آب طبخ يافته و به نصف رسيده باشد مسهل قوى سوداست شرباً و مضمضتاً و ضماداً و نطول آن جهت درد دندان و تحليل ورمهاى بزرگ نافع و از صمغ توت نيز همين اثر مىآيد و چون آب ريشه توت را كه از شكافتن آن گرفته باشند هفت اوقيه با برگ تاك و انجير سياه به قدر يك اوقيه با قدرى آب باران در ديگ كرده و اطراف سرپوش آن را به خمير گرفته بجوشانند تا به سدس رسد و موى را بدان بشويند خضاب قوى و مجرب است و همچنين طبيخ برگ حامض آن با برگ تاك و انجير سياه . * الفم * مضمضه به رب حامض آن جهت ورم و بثور فم و غرغره به آن جهت ورم حلق و خناق و ذبحه و به دستور به طبيخ برگ آن و به طبيخ پوست درخت و برگ آن جهت درد دندان نافع و خاييدن صمغ آن نيز همين اثر دارد و طبيخ بيخ آن مرخى دندان . * الاورام و القروح * ضماد آن با سركه در حمام جهت شرى مزمن و قروح خبيثه مجففه و به دستور عصاره آن و طلاى برگ آن با روغن زيتون جهت قروح و سوختگى آتش و ضماد برگ آن به تنهايى ساييده جهت بثور و قروح اكثر اعضا و جرب رطب و يابس نافع و توت نارس بسيار قابض و ضماد آن با سركه جهت رفع شقاق و شرى و به تنهايى نيز جهت كعبين و ما بين انگشتان سريع الاثر و آزموده است . * السموم * آشاميدن عصاره برگ آن به قدر يك اوقيه و نيم جهت گزيدن رتيلا و هوام و پوست درخت توت شامى ترياق شوكران است چون در آب جوش داده بياشامند و بايد كه بالاى توت طعام ترش تناول ننمايند خصوصاً بر شامى آن .
توتيا
به ضم تا و سكون واو و كسر تاى مثناة فوقانيه و فتح ياى مثناة تحتانيه و الف معرب از دودياى فارسى است به يونانى تمقولس