و الف ثالث نهال خارناك به قدر درعيست بر برگهاى او و شاخهاى او خار بسيار باشد گلش زرد و ثمر وى مقدار گردكان خار دار تلخ و تيز دافع كف و سرفه و باد و مولد صفراء و مدر و هاضم و گرم و خشك مقوى بدن و اگر بيخ تازه وى ريزه كرده بطريق چوه چكانيده يك ماشه با برگ پان دهند قوت باه و امساك كند و جلق زده را طلا كردن مفيد و بوى بغل ببرد اگر ببغل مالند
اونكه
بضم همزه و سكون واو و خفاء نون و فتح كاف و سكون هاء نهالش از گز بعضى كم و بعضى زياده و برگش عريض به قدر دو انگشت سه انگشت و خشن و به قدر برگ عنب الثعلب گلش خاردار و دانههاى او خورد و ريزه ريزه كوچك از تخم پنوار و مشابه به او دو قسم بود يكى را شاخ سرخ و ديگرى را سفيد هر دو تلخ و هاضم و بلغم و باد را دور نمايند و دافع نفخ شكم و بواسير و خارش و درد شكم زائل گرداند
فصل الهاء
الهوز اهپهين
بفتح همزه و سكون هاء و كسر باء فارسى و خفاء هاء ثانى و سكون ياء تحتانى و سكون نون اسم افيون است و در عرف افيم است و آن چهار قسم است سفيد آن را خارن گويند يعنى هضمكننده دوم سياه و آن را تارن گويند سيوم زرد آن را كشنده گويند چهارم مخلوط به همه رنگ و آن را سارن گويند خواص افيون در كتب يونانى بتفصيل مذكور است
اهبل
بضم همزه و سكون هاء و فتح باء موحده و سكون لام اسم هوبير است و در هاء بيايد
اهليم
بفتح همزه و سكون هاء و كسر لام و سكون ياء تحتانى و ميم اسم بزر الرشاد است فصل الياء التحتانى
اينت
بكسر الف و سكون ياء تحتانى و خفاء نون و سكون تاء فوقانى هندى به فارسى خشت در نسخههاى رقت منى استعمال شده بهتر او درين باب كهنه اوست ديگر فوايد بتفصيل در تحفة المومنين و جز آن مذكور است
ايجل
بكسر همزه و سكون ياء تحتانى و فتح جيم مشدد و سكون لام قسمى از نيب است
اينگر
بكسر همزه و سكون ياء تحتانى و خفاء نون و ضم كاف فارسى و سكون راء مهمله تيز و زمخت و تلخ است و سريع الهضم و دافع فساد صفراء و بلغم و چذام و فساد زهر و مقوى نور چشم به فارسى شنگرف گويند
ايلوا
بكسر همزه و سكون ياء تحتانى