تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تأليف شريفى ( فارسى ) — صفحة 17

مساهمون:

ص١٧
و ادهكى نيز گويند و تور در شهر ما يعنى در زبان دار الخلافة شاهجهان‌آباد نيز و در امكنه ديگر تور را قسمى ازو مىدانند و آنكه درخت او كلان باشد و در كناره كشت نيشكر مىكارند آن را تور مىگويند و درخت ارهر خورد مىباشد به قدر يك و نيم گز و مىگويند ارهر در مزه بهتر از تور است و تور را همراه نيشكر مىكارند و درو مىنمايند و ارهر را همراه گندم درو مىنمايند و در خريف مىكارند دانه تور كلان و دانه ارهر خورد و تور اندكى بود ازو و بالجمله غله مشهور است در اكثر بلاد هند يافته مىشود سرد و خشك است و سبك و قابض و دافع فساد تلخه و بلغم و خون و فساد زهر و بطعم زمخت و اندك شيرين و بادانگيز و نزد محرر گرم در دوم و خشك در سيوم و مقوى معده و ثقيل و نافع بامراض بلغمى بارد چون او را اول يكدو جوش در آب داده و آن آب را دور كرده در آب ديگر پزند رافع يبوست او مىشود و اگر در شير و ماست بپزند نيز رفع يبوست آن در صورت اول و ازاله حرارت و يبوست آن در صورت ثانى بسيار از بسيار مىشود و اگر برگ او را در آب جوشانيده از آن مضمضه كنند درد دندان ببرد به فارسى ارهر را شاخل گويند

ارد

بضم همزه و سكون راء مهمله و دال مهمله و بعضى عوض دال مهمله تاء فوقانى هم نوشته‌اند يعنى ارت اسم ماش است و خواص در ماكهه خواهد آمد

ارنه

بفتح همزه و سكون راء مهمله و فتح نون و هاء وقفى در اكثر خواص مثل گاوميش است كه به هندى مهكى گويند مفيد باصحابى كه روز به روز لاغر و نحيف‌تر شوند به فارسى گاوميش صحرائى گويند

ارند

بفتح همزه و راء مهمله و خفاء نون و دال مهمله هندى برگش شبيه ببرگ انجير دارد و بزرك و نرم و ساقش تا به قدر دو ذرع و بيخش مثل نى مجوف و ثمرش در خوشهاى پرخار و . . . و دانه‌اش به قدر قهوه منقط بطور كاغذ ابرى سياهى سفيدى آميخته و قسمى است ازو سرخ و سرد و شيرين و گرم و گران و دافع قولنج و نفخ شكم و آماس اعضاء و درد كمر و درد مثانه و صداع و استسقاء و تپ و تنگى نفس و سرفه و بلغم و جذام و ام پات كه فشا مادهء خام است و ثمر هر دو گرم و مسهل و دافع فساد باد و روغن تخم او محلل است جمله علتهاى بارد را نافع بود و مسهل است به قدر يكدو توله در آب حل كرده اندكى گرم نموده براى قولنج شديد نفع بيّن نموده و قولنج شديد رفع گرديد والد