و نسبت بترشىهاى ديگر مضرت بسيار كم دارد بلكه راقم شخصى صفراوى مزاج را ديد كه مىگفت سرفه و نزله من كه بسبب صفراء است از خوردن اين بر طرف مىشود و پادشاه فردوس آرام گاه غفر له اللّه از قاشهاى او پوست نازك او را دور كرده و در ميان شربت و گلاب و نبات دو سه گهرى مىگذاشتند تا اثر حلاوت شربت در ميان آن نمايان گردد و از ترشى او شربت متاثر شود بعد آن را تنها يا همراه پلا و بطريق افشرده ميل مىفرمودند و اين تركيب را به راحت جان مسمى مىساختند هرچند اين تركيب سرد شود بسبب دير گذاشتن همان قدر مرغوب مىشود بايد كه اين تركيب را در ظرف گلى آب نارسيده مرتب سازند تا بوى او اثر نمايد و پادشاه اكثر در برف سرد ساخته تناول مىفرمودند و در تقويت و تفريح و رغبت طبيعت اين تركيب قويست به نسبت آنكه تنها استعمال او كرده شود مردم هندوستان سنگتره اكثر همراه غذا تناول مىكنند و نيز اگر قاشها تراشيده اندك نمك بزنند و بخورند باعث ازدياد لذت و عدم ظهور ترشى آن به دندان و حنجره و لسان و هرگاه كه اين ميوه قسم اول باشد احتياج اين اصلاح ندارد بخلاف نارنگى و كولا كه ترشى در ميان اينها زايد از حد اعتدال مىباشد و اگر عوض نمك قند سائيده برو بزنند در لذت آن بيفزايد قايم مقام راحت جان است خصوص اگر قدرى بيدمشك و گلاب بپاشند و مضر حنجره و دندان و نزله و سرفه بارده و مصلح آن قند و نمك ليكن در نزله و سرفه فايده اصلاح كم و نيز بسنون و حريرها و لعوقات و جز آن اصلاح مىتوان نمود و مضر باعصاب و منى را رقيق و كم كند و مصلح آن ادويه و معاجين باهيه خصوص معجون مغز بلادر كه در علاج الامراض و عجالهء نافعه مرقوم است و پوست خشك كردهء او را سائيده تنها يا همراه ادويهء ديگر براى صاف نمودن رنگ و ازاله كلف مفيد يافتهاند و رب اين در بعضى فوايد مذكوره قوى ازو و در بعضى ضعيف
سنگهارا
بكسر سين مهمله و خفاء نون و فتح كاف