الى يوم الميزان كه لواء كرامت افزاء « انّا جعلناك فى الارض » « 1 » ، به اقاليم سبعه بالطول و العرض افراخت ، و ظل مرحمت و معدلت و دادگسترى و عظمت بر مفارق خاص و عام انداخت ، و قضا كوس دولت جاويد را بر فراز قبه خضرا بنام ناميش نواخت ، و ساحت وسيع الفضاى ممالك ايران را از بهار معدلت خويش رشكافزاى خلد برين نمود ، ملك منان منشور دولت ابد توامان را بنام همايونش بتوضيح
« وَ هَبْ لِي مُلْكاً لا يَنْبَغِي لِأَحَدٍ مِنْ بَعْدِي »
« 2 » موشح فرمود :
نظم
جهانرا از وجودش داد مايه * بذات خويش پيوستن چو سايه
مسلم ساختش در پادشاهى * مطيعش كرد از مه تا بماهى
و آوازه بىاندازهء حشمت و جهانبانى بمسامع بزرگ و كوچك گوشهنشينان شش جهت رسانيد ، و شهد خوشگوار معدلت خويش بمذاق جان تلخكامان مرارت كيش حوادث زمان چشانيد ، هريك از سروران ربع مسكون كه بتاج و هاج « 3 » خرد و هوش سرافرازى يافته ، و ديدهء بصيرت را از سرمهء سليمانى حقشناسى روشن ساخته ، و بصيقل مضمون « من عرف نفسه » زنگ كدورت و غرور از مرات بدننماى خود - شناسى پرداخته ، و عذار شاهد « فقد عرف ربه » « 4 » در آينهء خاطرشان پرتو انداخته ، و روزن دماغ را بدود غرور و نخوت و حقناشناسى تيره نساخته ، و بدست دوستى لواى الفت در ميدان محبت برافراخته ، و بر تخت بلند پايهء خود دانى نشسته و
هامش
( 1 ) - ماخوذ از آيه« إِنَّا جَعَلْناكَ خَلِيفَةً فِي الْأَرْضِ . . . . »سورهء 38 ( ص ) . آيه 25
( 2 ) - مقتبس از آيه 34 سوره 38 ( ص ) :« قالَ رَبِّ اغْفِرْ لِي وَ هَبْ لِي مُلْكاً لا يَنْبَغِي لِأَحَدٍ مِنْ بَعْدِي إِنَّكَ أَنْتَ الْوَهَّابُ ».
( 3 ) - « تاج و هاج » همان تاج 12 ترك قزلباش است كه از زمان شاه عباس كبير براى خدمات استثنائى به اشخاص داده ميشد . ( ر ك به تعليقات شماره 2 )
( 4 ) - « من عرف نفسه فقد عرف ربه » از احاديث نبوى كه به على ( ع ) نيز نسبت داده شده است .بهر اين پيغمبر آن را شرح ساخت * كانكه خود بشناخت يزدان را شناخت( مولوى )