مهيَّمين تعبير كردهاند ، اگر چه عقل اول نيز ملك مقرب الهى است ، فرقى كه هست آنست كه عقل اول واسطهء فيض و واسطهء صدور أشياء از حق و قلم تسطير رقوم و نقوش كائناتست ، ولى ملائكه مذكور از شدت هيمان و فنا در جمال معشوق كل و محبوب أزلي ، نه خود را تعقل نمايند و نه غير خود را تا واسطه ، و مصدر فيض قرار گيرند .
غير از أرواح كليّه و عقول سابقه ، برخى از افراد نفوس بشرى نيز قرب آنها به حق به همين منوال است ، يعنى واسطه بين آنها و حق وجود ندارد كه حكما از آنها بعقول لاحقه تعبير نمودهاند از ذيل كلام قونوى بحث خواهد شد .
شيخ در برخى از مواضع كلمات خود ، مهيَّمه را بحسب رتبهء وجودى مقدم بر عقل اول و در برخى از كلمات خود ، آنها را هم رتبهء عقل اول دانسته است . شارح فنارى در وجه جمع بين اين دو كلام به ظاهر ، متناقض گفته است :
« فانَّهم ( ملائكه مهيَّمه ) من حيث عدم الواسطة بينهم و بين الحق في مرتبة القلم الأعلى ، و إن كان من حيث ان شأنهم علمهم بربِّهم فقط لا بأنفسهم و بما تميَّز عن كل منه بخلاف القلم و ما بعده ابسط منه ، فكأنهم أقرب إلى الوحدة .
و لهذين الاعتبارين حكم الشيخ تارة بتقدمهم على القلم ، تارة بمساواتهم معه في الرتبة » .
اين وجه درست نيست و گمان ندارم شيخ به اين توجيه راضى باشد ، و سيأتي هذا البحث مفصلًا في اواخر بحثنا في هذه المقدمة ، فانتظر .
تهيُّم در لغت شدة هيمان است و اين ملائكه به واسطهء شدت هيمان و انغمار و فنا در جمال محبوب أزلي ، به غير محبوب توجه ندارند و از خود « 1 »
هامش
( 1 ) مرحوم آقا محمد رضا - رض - فرموده است :در بىخبرى از تو ، صد مرحله من پيشم * تو بى خبر از غيرى ، من بىخبر از خويشم