تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تمهيد القواعد ( فارسى ) — صفحة مقدمهء كتاب 69

مساهمون:

صمقدمهء كتاب ٦٩
مقوم شيء حاق ذات شيء را تقويم مىكند و لذا بايد امرى داخل در متقوم باشد -
وَ فِي أَنْفُسِكُمْ أَ فَلا تُبْصِرُونَ
-
نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ
- .

خواص وحدت ذاتيه

1 - وحدت ذاتيه بالذات از تركيب ابا و امتناع دارد و به هيچ وجه در آن تركيب راه ندارد نه بحسب تحقق خارجى و نه باعتبار تعقل . 2 - اين وحدت از باب آن كه از هر قيدى از جمله قيد اطلاق رها و آزاد است اختصاص به مرتبه و موطن خاص ندارد ، داراى قبل و بعد و وضع و جهت نيست ، يعنى قبل و بعد و اول و آخر باعتبار جميع مراتب وجود ، بطريق اولى ، قبل و بعد و تقدم و تأخر و . . . زمانى در آن راه ندارد و به اين امور متصف نمىشود . بكُنه حقيقت أو اشاره عقلي نيز نتوان كرد تا چه رسد اشارات خيالى و حسى و وهمى . نه صاحبان عقل به كنه آن راهى دارد و نه از طريق كشف مىتوان به كنه ذاتش رسيد ، چون وحدت ذاتيه تمام واقع را فرو گرفته و از حيطهء أو هيچ موجودى خارج نيست و ما وراء وجود مطلق چيزى تحقق ندارد . 3 - از خواص وحدت ذاتى معيَّت قيُّومى است با جميع كثرات و از باب حضور كل شيء عنده و رسوخه و سريانه بحسب الفعل في كل شيء و إحاطته القيومية على كل شيء و لغاية اتحاده مع الكثرات ، لا يعزب عن علمه شيء ، از اين لحاظ أشياء تعيُّنات تعقل حقند ، فلا بكلي و جزئي بنحو وحدت علم دارد بل كه جميع صفات كماليهء أو از جمله علم ، به همهء شىء تعلق دارد بل كه جميع مراتب و مشاهد وجودى درجات علم أو هستند بمعنى عالميت أو و به همين اعتبار كليهء أشياء مراتب سمع و بصر و اراده و قدرت أو مىباشند ، از باب مريديت و سميع بودن و هكذا ساير اوصاف كماليه . و علمه تعالى
تمهيد القواعد ( فارسى ) — صفحة مقدمهء كتاب 69 | صائن الدين علي بن محمد تركة / سيد جلال الدين آشتياني