آن كه در خوابست ، بيداريش ، به * مستِ غافل ، عين هشياريش ، به
حقير در مقام شرح مراتب و مقامات در بيان حقيقت « 1 » انسان كامل از مقدمهء منتهى المدارك استفاده مىنمايد و از خداوند توفيق در بيان اين قسم از مقدمهء خود مىخواهد و از مقام قدس روح مؤلف همَّت مىطلبد .
مراتب و درجات و مقامات سالك إلى اللَّه بقدم شهود و توسط براق و
شرح
( 1 ) جهت فهم مطالب كتب قونوى شرح فارسى و عربى سعيد الدين فرغانى بسيار اهميت دارد ، كليهء متأخران در مقام تحرير مبانى عرفانى شيخ أكبر محيى الدين و تلميذ عظيم أو شيخ كبير قونوى از شرح فرغانى و بعد از آن ، از شرح مؤيّد جُندى خيلى استفاده نمودهاند ، آقا ميرزا هاشم در حواشى خود بر اوائل كتاب مصباح الانس مقامات را بر طبق شرح فرغانى شرح كرده است . حقير نيز در اين قبيل از مباحث از اين شرح استفاده و استفاضت مىنمايد و بعد از تفحُّص و ممارست زياد تازه بفهمى نفهمى چيزى سر در مىآوريم و بفهم خود مىباليم اگر قدرى از مطالب را بفهميم . خدا مىداند درك اين مطالب چقدر صعب و مستعصب است ، و نعم ما قيل في المقام :نكتهها ، چون تيغ پولادى است ، تيز * گر ندارى تو سپر ، واپس گريز
پيش اين شمشير ، بى اسپر ميا * از بريدن ، تيغ را ، نبود حياولى اشخاصى را مشاهده مىكنيم كه بدون حضور در محضر درس استاد و بدون تحمّل زحمت با كمال وقاحت مدعى تخصص در اين قبيل از مباحث مىشوند و به صِرف هوس خود را استاد معرفى مىنمايند . به هر حال آن چه كه فرغانى در اين مقدّمه نوشتهاند در ديگر آثار عرفانى به اين ضبط و ترتيب ديده نمىشود ، و اللَّه يقول الحق و هو يهدى السبيل .