كار فرمايد ، كه محجوب گرديد از لذّت رؤيت و از حقيقت آنچه مطالعه كنيد » - يعنى چون از رضا لذت يافت از شهود حق بازماند - و گفت : « نگر تا به لذّت طاعت و حلاوت عبادت او غرّه نشوى كه آن زهر قاتل است » . و گفت : « شاد بودن به كرامات از غرور و جهل است و لذّت يافتن به اتّصال نوعى است از غفلت » . و گفت : « مباشيد از آن قوم كه انعام او را مقابلت كنند به طاعات ، و ليكن فرزند ازل باشيد ، نه فرزند عمل » . و گفت : « عمل به حركات دل شريفتر است از عمل به حركات جوارح ، كه اگر فعل را به نزديك حق قيمتى بودى چهل سال پيغامبر - عليه السّلام - خالى نماندى ، از آن نگويم : عمل مكن ، ليكن تو با عمل مباش » . و گفت : « هر كه از قسمت ياد آرد ، از آنچه او را در ازل رفته از سؤال و دعا فارغ آيد » . و گفت : « من بدان مؤمنم كه حق - تعالى - از من دانست ، از آن كه بر آن دانسته كه من دانم مرا اعتماد نيست » . و گفت : « بنده گويد : اللّه اكبر ، يعنى خداى از آن بزرگتر است كه با وى از اين فعل توان پيوستن يا به ترك اين فعل از او توان بريدن ، از بهر آن كه پيوستن و بريدن با وى به حركات نيست . ليكن به قضاء سابق ازلى است » . و گفت : « چنان كه طفل از رحم بيرون آيد ، فردا دولت مرد و محبت ارباب او از او بيرون آيد » . و گفت : « مردم بر سه طبقهاند : طبقهء اول آن قوماند كه خداى بر ايشان منت نهاد به انوار هدايت ، پس ايشان معصوماند از كفر و شرك و نفاق . و طبقهء دوم آن قوماند كه خدا بر ايشان منّت نهاد به انوار عنايت ، پس ايشان معصوماند از صغاير و كباير ، و طبقهء سوم آن قوماند كه خدا بر ايشان منّت نهاد به كفايت ، پس ايشان معصوماند از خواطر فاسد و از حركات اهل غفلت » . و گفت : « حقير داشتن فقر و سرعت غضب و حبّ منزلت از ديدن نفس است ، و اين خلع عبوديّت بود و كوشيدن به الوهيت » . و گفت : « هر كه بشناخت او را ، غايب شد و هر كه غرق شد در بحر شوق او ، بگداخت و هر كه عمل كرد لوجه اللّه به ثواب رسيد ، و هر كه را سخط
تذكره الأولياء ( فارسى ) — صفحة 279
مساهمون: فريد الدين العطار النيسابوري
ص٢٧٩