پس خوريد از هر ثمر وز هر گياه * پس رويد اندر ره از امر إله
يعنى اندر خانهاتان بر نسق * آن چنان كه بر شما شد وحى حق
شربتى از بطنشان آيد برون * مختلف در رنگ و ديدستى فزون
مردمان را باشد اندر وى شفا * آيتست اين ناظران را در خفا
حقتعالى مر شما را آفريد * پس بميراند شما را آن فريد
وز شما باشد كسى كه رد شود * سوى عمرى ارزل اعنى خوار و بد
سن پيرى يعنى آن كز روى نقل * هست آن هشتاد در نقصان عقل
بعد دانستن فراموش او كند * چيزها را هم بماند بىخرد
حق بود دانا بعمر شيخ و شاب * هم توانا بر فزونى و انقلاب
[ سوره النحل ( 16 ) : آيات 71 تا 75 ]
وَ اللَّهُ فَضَّلَ بَعْضَكُمْ عَلى بَعْضٍ فِي الرِّزْقِ فَمَا الَّذِينَ فُضِّلُوا بِرَادِّي رِزْقِهِمْ عَلى ما مَلَكَتْ أَيْمانُهُمْ فَهُمْ فِيهِ سَواءٌ أَ فَبِنِعْمَةِ اللَّهِ يَجْحَدُونَ ( 71 ) وَ اللَّهُ جَعَلَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْواجاً وَ جَعَلَ لَكُمْ مِنْ أَزْواجِكُمْ بَنِينَ وَ حَفَدَةً وَ رَزَقَكُمْ مِنَ الطَّيِّباتِ أَ فَبِالْباطِلِ يُؤْمِنُونَ وَ بِنِعْمَتِ اللَّهِ هُمْ يَكْفُرُونَ ( 72 ) وَ يَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ ما لا يَمْلِكُ لَهُمْ رِزْقاً مِنَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ شَيْئاً وَ لا يَسْتَطِيعُونَ ( 73 ) فَلا تَضْرِبُوا لِلَّهِ الْأَمْثالَ إِنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ وَ أَنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ ( 74 ) ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلاً عَبْداً مَمْلُوكاً لا يَقْدِرُ عَلى شَيْءٍ وَ مَنْ رَزَقْناهُ مِنَّا رِزْقاً حَسَناً فَهُوَ يُنْفِقُ مِنْهُ سِرًّا وَ جَهْراً هَلْ يَسْتَوُونَ الْحَمْدُ لِلَّهِ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لا يَعْلَمُونَ ( 75 )
و خدا افزونى داد برخى از شما را بر برخى در روزى پس نباشند آنان كه افزونى داده شدند برگردانندگان روزيشان بر آنچه مالك شد دستهاشان پس ايشان در آن يكسانند آيا پس نباشند بنعمت خدا انكار ميكنند ( 71 )
و خدا گردانيد براى شما از خودهاتان جفتها و گردانيد براى شما از جفتهاتان پسران و نوادگان و روزى داد شما را از پاكيزهها آيا پس بباطل ميگروند و بنعمت خدا ايشان كفران ميورزند ( 72 )
مىپرستند از غير خدا آنچه مالك نميباشد براى ايشان روزى از آسمان و زمين چيزى را و توانايى ندارند ( 73 )
پس مزنيد براى خدا مثلها را بدرستى كه خدا مىداند و شما نمىدانيد ( 74 )
زد خدا مثلى بندهء درم خريده كه قادر نيست بر چيزى و كسى كه روزى داديم او را از خود روزى خوبى پس او انفاق مىكند از آن پنهان و آشكارا آيا يكسان مىباشد ستايش مر خدا را بلكه بيشتر ايشان نميدانند ( 75 )
بعض را حق كرده بر بعضى فزون * از شما در رزق و مال اندر نمون
پس نيند آنان كه در مال افضلند * مال خود بر زير دستان تاهلند
بندگان را خواجگان يعنى شريك * در منال خود كنند از خلق نيك
پس شوند ايشان مساوى در نظر * در ميانشان نيست تمييزى دگر
پس كنند آيا بنعمتهاى حق * مردمان انكار بر نامستحق
منكر نعمت به حق آن گشت ليك * كه كند در طاعتش غيرى شريك
حق پديد آورد از جنس شما * بهرتان اندر تناسب جفتها
هم بگرداند از زنان پيدا بنين * بر شما و اولاد اولاد اين چنين
داد روزى هم دگر از طيبات * مر شما را بر تعيش در حيات
پس بباطل هيچ آيا بگروند * هم بنعمتهاى حق كافر شوند
ميپرستند آن به غير حق كه نيست * مالك ايشان را برزقى بهر زيست
از سماوات و زمين بر هيچ چيز * و استطاعت نيستشان بر خويش نيز
يعنى از آبى كه آيد ز آسمان * وز گياهى كز زمين رويد عيان
پس مسازيد از براى حق مثال * يا شبيهى در پرستش از خيال
زانكه حق داند فساد قولتان * نيستى آگه شما و از قبح آن
حق مثل زد عبد مملوكى كه هيچ * قدرتش نبود به چيزى در بسيچ
هم مر آزادى كه از نزديك خويش * رزق نيكو داده باشيمش بپيش
پس كند انفاق زان فاش و نهان * اين دو يكسانند آيا در نشان
پس چو عبد عاجزى با مالكش * نيست يكسان گر كه دانى اندكش
هر دو باشند ار چه مرزوق يكى * همچنين مملوك يك كس بيشكى
پس چسان اصنام بيروح و اثر * باشد از وجهى شريك دادگر
حق سزاوار است بر حمد و ثنا * نى جز او از خلق نادار گدا
تا چه جاى آنكه باشد مستحق * بر پرستش غير او از ما خلق
او ز توحيدش بما بنموده راه * و اين ندانند اكثر از رأى تباه
[ سوره النحل ( 16 ) : آيات 76 تا 80 ]
وَ ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلاً رَجُلَيْنِ أَحَدُهُما أَبْكَمُ لا يَقْدِرُ عَلى شَيْءٍ وَ هُوَ كَلٌّ عَلى مَوْلاهُ أَيْنَما يُوَجِّهْهُ لا يَأْتِ بِخَيْرٍ هَلْ يَسْتَوِي هُوَ وَ مَنْ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَ هُوَ عَلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ ( 76 ) وَ لِلَّهِ غَيْبُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما أَمْرُ السَّاعَةِ إِلاَّ كَلَمْحِ الْبَصَرِ أَوْ هُوَ أَقْرَبُ إِنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ( 77 ) وَ اللَّهُ أَخْرَجَكُمْ مِنْ بُطُونِ أُمَّهاتِكُمْ لا تَعْلَمُونَ شَيْئاً وَ جَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَ الْأَبْصارَ وَ الْأَفْئِدَةَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ ( 78 ) أَ لَمْ يَرَوْا إِلَى الطَّيْرِ مُسَخَّراتٍ فِي جَوِّ السَّماءِ ما يُمْسِكُهُنَّ إِلاَّ اللَّهُ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ ( 79 ) وَ اللَّهُ جَعَلَ لَكُمْ مِنْ بُيُوتِكُمْ سَكَناً وَ جَعَلَ لَكُمْ مِنْ جُلُودِ الْأَنْعامِ بُيُوتاً تَسْتَخِفُّونَها يَوْمَ ظَعْنِكُمْ وَ يَوْمَ إِقامَتِكُمْ وَ مِنْ أَصْوافِها وَ أَوْبارِها وَ أَشْعارِها أَثاثاً وَ مَتاعاً إِلى حِينٍ ( 80 )
و زد خدا مثلى دو مرد يكى از آن دو گنگ است كه قادر نيست بر چيزى و اوست گران بر صاحبش هر كجا متوجه ميگرداندش