گويا كه ديدهاند و مرويست كه مقدمهء اصحاب فيل در سال تولد حضرت سانح گرديد
أَ لَمْ يَجْعَلْ كَيْدَهُمْ فِي تَضْلِيلٍ
آيا نگردانيد پروردگار تو مكر ايشان را كه در تخريب كعبه بجا آوردند در تباهى و گمراهى كه اصلا از آن منتفع نشدند و بمضرت آن مكر گرفتار شدند چنانچه حق تعالى ميفرمايد كه
وَ أَرْسَلَ عَلَيْهِمْ
و فرستاد خداى تعالى بر ايشان
طَيْراً
مرغانى را
أَبابِيلَ
در حالتى كه بسيار بودند و گروهى در عقب گروهى آمدند و بنا برين بعضى گفتهاند كه ابابيل جمع اباله « 1 » است بمعنى دستهء بزرگ از هيزم يعنى تشبيه كردهاند گروهى از طير را كه منتظم بر يكديگر باشند به آن دستهء هيزم و بعضى را اعتقاد اينست كه ابابيل جمعى است كه واحدش مسموع نشده
تَرْمِيهِمْ بِحِجارَةٍ مِنْ سِجِّيلٍ
ميافكندند اين مرغان بر اهل حبشه و ميزدند ايشان را بسنگى كه تركيب يافته بود از سنگ و گل
فَجَعَلَهُمْ
پس گردانيد پروردگار تو حبيشان را
كَعَصْفٍ مَأْكُولٍ
مانند كاهى كه آن را كرم خورده و ريزه ريزه كرده باشد يا همچو كاهى كه دواب خورده باشند و فضله انداخته چنانچه مفاد روايت على بن ابراهيم است و بر هر تقدير اين كنايه از استيصال آن گروهست .
هامش
( 1 ) - بكسر همزه و تشديد و تخفيف با - م