اصحاب ما را گمان اينست كه معرفت بكسب حاصل مىشود و اگر اعمال فكر و نظر خود كند معرفت او را حاصل شود حضرت انكار اينمعنى كردند و فرمودند كه هر كس دوست دارد كه بهتر از ديگرى باشد در اصابت حق پس چرا ايشان كسب خيرات براى نفس خود نميكند و بعد ازين فرمودند كه :
لو استطاع الناس لاحبونا
غرض آنست كه فكر و نظر بدون توفيق الهى كس را به حق نميرساند
وَ إِنَّ لَنا لَلْآخِرَةَ وَ الْأُولى
و بدرستى كه ما راست هر آينه آخرت و دنيا پس عطا ميكنيم در دارين هر چه را كه خواهيم بهر كه خواهيم موافق حكمت و مصلحت
فَأَنْذَرْتُكُمْ ناراً تَلَظَّى
پس بيم ميكنيم شما را اى آنان كه عدول نموديد از راه حق بآتشى كه زبانه كشد
لا يَصْلاها
در نيايد در آن آتش بطريق لزوم و دوام
إِلَّا الْأَشْقَى الَّذِي كَذَّبَ
مگر بدبختترين كسى كه تكذيب كرد حق را
وَ تَوَلَّى
و روى بگردانيد از اطاعت حق
وَ سَيُجَنَّبُهَا الْأَتْقَى الَّذِي يُؤْتِي مالَهُ
و زود باشد كه دور كرده شود از آن آتش پرهيزكارترين مردمان كه ميدهد مال خود را باهل استحقاق و صرف آن در مصارف خير مينمايد
يَتَزَكَّى
حالكونى كه ميجويد به آن دادن مال پاكى از عصيان را
وَ ما لِأَحَدٍ عِنْدَهُ
و نيست هيچكس را يعنى و نيست آن كسانى را كه او اعطاء مال خود به آنها كند نزد او
مِنْ نِعْمَةٍ تُجْزى
از نعمتى كه جزا داده و مكافات كرده شود يعنى اعطاء مال خود نه بواسطهء مكافات حق سابق است بر او و بلكه انفاق ان نميكند
إِلَّا ابْتِغاءَ وَجْهِ رَبِّهِ الْأَعْلى
مگر براى طلب رضاى پروردگار خود كه بزرگتر است از آنچه او را وصف ميكنند بنا برين «
إِلَّا ابْتِغاءَ وَجْهِ رَبِّهِ الْأَعْلى
» بتقدير « ما ينفق الا ابتغاء وجه ربه الاعلى » است
وَ لَسَوْفَ يَرْضى
و هر آينه زود باشد كه خوشنود شود به آنچه خداى تعالى بوى دهد مخفى نماند كه در تفاسير عامه و خاصه وارد شده كه اين سوره دربارهء ابو الدحداح نازل شده چنانچه صاحب مجمع البيان گفته كه واحدى از عكرمه و عكرمه از ابن عباس نقل كرده كه سبب نزول آيات اين سوره آن بود كه در خانهء مردى از انصار