يعنى در قرآن حقتعالى مثلها زده و خطاب كرده پيغمبر خود را به آن و ما را كه اهل بيت اوئيم پس نيست اينكه بداند آن را غير ما
وَ ما خَلَقَ الذَّكَرَ وَ الْأُنْثى
اى : و القادر الذى قدر على خلق الذكر و الانثى يعنى قسم بقادرى كه تواناست بر ايجاد مذكر و مؤنث و اين دو صنف را خلق كرد بعضى از مفسرين مذكر را بآدم و مؤنث را بحوا تفسير كردهاند و در مناقب ابن شهر آشوب از حضر امام محمد باقر عليه السّلام روايت كرد ، كه مرا از ذكر امير المؤمنين عليه السّلام و از انثى حضرت فاطمه عليها السلام است و در مجمع البيان گفته كه
«
وَ ما خَلَقَ الذَّكَرَ وَ الْأُنْثى
»
بدون كلمهء ما قراءت حضرت رسالت پناه صلى اللَّه عليه و إله و امير المؤمنين عليه السّلام است و بعد ازين گفته و روى ذلك عن ابى عبد اللَّه عليه السّلام بنا برين قراءت معنى چنين است كه قسم بخلق ذكر و انثى و در نسخ جوامع الجامع چنين است كه
فى قراءة النبى عليه السّلام و على و ابن عباس «
الذَّكَرَ وَ الْأُنْثى
»
بحذف مجموع « ما خلق » يعنى قسم بمرد و زن جواب قسم اينكه
إِنَّ سَعْيَكُمْ لَشَتَّى
بدرستى كه سعى و تلاش شما هر آينه پراكنده است بعضى از شما تلاش را در خيرات ميكنند و برخى در شرور چنانچه حقتعالى بعد از اين در بيان اعمال مختلفه و جزاء آن ميفرمايد كه
فَأَمَّا مَنْ أَعْطى
پس اما هر كه عطا كرد حقوق الهى را بر اهل استحقاق
وَ اتَّقى
و پرهيز كرد از معاصى
وَ صَدَّقَ بِالْحُسْنى
و تصديق نمود به خوبى يعنى قبول كرد كه حقتعالى عطا مىكند ببذل يك دينار ده دينار تا صد هزار و زياده از آن
فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْيُسْرى
پس زود باشد كه آسانى دهيم او را براى خير يعنى هر خير و عمل نيك را كه اراده كند تحصيل آن را برو سهل و آسان گردانيم
وَ أَمَّا مَنْ بَخِلَ
و اما هر كه بخيلى كرد به آنچه خداى تعالى به او عطا كرده و حقوق واجبه را بمستحقين نرسانيد
وَ اسْتَغْنى
و طلب غنى كرد از نفس خود به اين بخل يا طلب غنى كرد بشهوات و لذات فانيهء دنيا از نعيم باقيهء عقبى
وَ كَذَّبَ بِالْحُسْنى
و تكذيب كرد سخن خوب را كه آن عطا كردن خداى تعالى است بعوض يك دينار تا صد هزار دينار و زياده بر آن
فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْعُسْرى
پس زود باشد كه آسان بكنيم