وَ إِنْ طائِفَتانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ
و اگر دو جماعتى از اهل ايمان
اقْتَتَلُوا
مقاتله كنند با يكديگر و در مقام قتل يكديگر در آيند
فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُما
پس صلح اندازيد ميان ايشان ضمير جمع در اقتتلوا با آنكه راجع است بطائفتان يا باعتبار ما فوق الواحد است و يا باعتبار معنى طائفتان كه مشتمل است بر افراد متعدده از هر جانب و مقاتلهء طائفتين در حقيقت مقاتلات متعدده است ميان افراد متعددهء آنها و ضمير تثنيه در فاصلحوا بينهما باعتبار لفظ طائفتانست پس معلوم شد كه ايراد جمع براى طائفتان باعتبار معنى است و تثنيه باعتبار لفظ
فَإِنْ بَغَتْ إِحْداهُما عَلَى الْأُخْرى
پس اگر بغى ورزند و سركشى نمايند يكى ازين دو طايفه بر طائفهء ديگرى و به صلح و صلاح راضى نگردند
فَقاتِلُوا الَّتِي تَبْغِي
پس قتال كنيد اى مصلحين با آن جماعت كه بغى ميورزند و تعدى ميكنند
حَتَّى تَفِيءَ
تا آنكه برگردند آن گروه باغيه
إِلى أَمْرِ اللَّهِ
بسوى امر خداى تعالى و از بغى و فساد متقاعد شوند
فَإِنْ فاءَتْ
پس چون باز گردند از مقاتله و از بغى
فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُما
پس صلح اندازيد ميان ايشان
بِالْعَدْلِ
بانصاف و راستى تا بطيب خاطر و موافقت باطن و ظاهر دوست يكديگر باشند
وَ أَقْسِطُوا
و عدالت ورزيد در جميع كارها چه در خصوص اين موضع و چه در امور ديگر
إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ
بدرستى كه خداى تعالى دوست دارد عدل كنندگان را در احاديث اهل بيت متكرر الورودست كه اين آيه در باب طلحه و زبير و عايشه كه در بصره با خليفهء زمان عليه صلوات اللَّه الملك الرحمن در مقام بغى و فساد در آمدند نازل شده و در روضهء كافى از حضرت صادق عليه السلام روايت كرده كه تأويل اين آيه در روز جنگ بصره ظاهر گرديد پس بر امير المؤمنين واجب شد قتل