النَّارُ يُعْرَضُونَ عَلَيْها
آتش برزخ عرض كرده ميشوند آل فرعون بر آن آتش
غُدُوًّا وَ عَشِيًّا
در بامداد و شبانگاه . تفسير نار به آتش برزخ موافق حديثى است كه از حضرت صادق عليه السّلام مرويست زيرا كه آن حضرت فرموده كه اين عرض آتش در دنياست پيش از آنكه قيامت قايم گردد - برزخ چون پيش از قيام قيامت است آن نيز داخل دنيا خواهد بود - و بعد ازين حضرت فرمودند كه عرض آتش در دنيا بواسطهء آنست كه چون در قيامت صبح و شام نخواهد بود چه صبح و شام از وجود شمس و قمر تحقق مييابد و در قيامت نه شمس است و نه قمر . و نيز بعد ازين حق سبحانه و تعالى عذاب قيامت را مذكور ميسازد و ميفرمايد كه
وَ يَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ
و در روزى كه قايم شود قيامت حق تعالى حكم كند مر خزنهء جهنم را كه
أَدْخِلُوا آلَ فِرْعَوْنَ
درآريد ياران فرعون را
أَشَدَّ الْعَذابِ
در سختترين عذابى . و بعد ازين در بيان تخاصم و تجادل اهل دوزخ ميفرمايد كه
وَ إِذْ يَتَحاجُّونَ فِي النَّارِ
و ياد كن اى محمد وقتى را كه مخاصمه كنند دوزخيان در ميان آتش دوزخ
فَيَقُولُ الضُّعَفاءُ
پس گويند ضعيفان و تابعان
لِلَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا
مر آنان را كه سركشى كردند و رئيس قوم خود بودند شيخ الطايفه قدس سره در مصباح در ضمن خطبهء غدير خم از حضرت امير المؤمنين عليه السّلام روايت كرده كه آن حضرت بعد از تلاوت «
فَيَقُولُ الضُّعَفاءُ لِلَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا
» متوجه اصحاب شده فرمودند كه
« ا فتدرون الاستكبار ما هو ؟ هو ترك الطاعة لمن امروا بطاعته و الترفع على من ندبوا الى متابعته »
يعنى آيا ميدانيد كه استكبار چه چيزست ؟ استكبار آنست كه ترك اطاعت كسى كنند كه مأمور باشند باطاعت او و بزرگى كنند بر كسى كه خوانده شده باشند بسوى متابعت او . چنانچه اصحاب در حق امير المؤمنين عليه السّلام به عمل آوردند . پس ضعفا بمستكبرين مذكور گفتند
إِنَّا كُنَّا لَكُمْ تَبَعاً
بدرستى كه ما بوديم مر شما را از جمله تابعان و پيروان و بر متبوعان و رئيسان لازم است كه دفع اذيت از تابعان و مرءوسان نمايند بنا برين تبع جمع تابعست مانند خدم كه جمع