وَ قالَ الَّذِي آمَنَ
و گفت آن كس كه ايمان آورده بود
يا قَوْمِ إِنِّي أَخافُ عَلَيْكُمْ
اى قوم من بدرستى كه مىترسم بر شما به جهت تكذيب موسى و قصد قتل او
مِثْلَ يَوْمِ الْأَحْزابِ
مانند ايام امم ماضيه را يعنى مانند وقايع امم ماضيه را كه گروه گروه تكذيب پيغمبران خود كردند و همه مستأصل شدند . اضافهء يوم باحزاب افادهء آن مىكند كه مراد از يوم ايامست زيرا كه هر حزبى را يومى است
مِثْلَ دَأْبِ قَوْمِ نُوحٍ وَ عادٍ وَ ثَمُودَ
بدل « مثل يوم الاحزاب » است و چون در بدل مبدل منه در حكم ساقط است بنا برين ، يا قوم انى اخاف عليكم مثل يوم الاحزاب به اين تقدير خواهد بود كه : يا قوم انى اخاف عليكم مثل دأب قوم نوح و عاد و ثمود يعنى اى قوم من بدرستى كه من مىترسم بر شما مانند سنت قوم نوح و قوم عاد و ثمود را يعنى مانند آن سنتى را كه حق تعالى براى اين قوم مقرر كرده كه استيصال ايشانست بواسطهء جزاى كفر و تكذيب ايشان مر پيغمبر خود را
وَ الَّذِينَ مِنْ بَعْدِهِمْ
و ميترسم بر شما مانند سنتى را كه حق تعالى مقرر كرده براى آنانى كه بعد از ايشان بودند چون قوم لوط و اهل مؤتفكه
وَ مَا اللَّهُ يُرِيدُ ظُلْماً لِلْعِبادِ
و نيست خداى تعالى كه اراده كند ستم را بر بندگان خود پس هيچكس را بدون ذنب عقاب نكند و فرونگذارد ستمكاران را بدون انتقام . و گفتهاند كه اين آيه ابلغ از آيه :
وَ ما رَبُّكَ بِظَلَّامٍ لِلْعَبِيدِ
است « 1 » زيرا كه در آيهء ما نحن فيه نفى تعلق ارادهء ظلم شده و در ان آيهء نفى ظلم
وَ يا قَوْمِ
و اى قوم من
إِنِّي أَخافُ عَلَيْكُمْ يَوْمَ التَّنادِ
بدرستى كه من مىترسم بر شما عذاب روزى را
هامش
( 1 ) - س فصلت 41 ، ى 46