مِنَ الْمُحْسِنِينَ
پس مىبودم من از نيكوكاران . كلمهء او درين موضع به جهت منع خلو است نه منع جمع چه محتملست كه همهء اينها از نفس سرزند . تذكير بعضى ضماير درين آيات با آنكه راجع بنفس است اشارت بر اينست كه مراد از نفس شخص است پس حق سبحانه و تعالى در رد قول او كه گفت : لو ان اللَّه هدينى لكنت من المتقين . فرمود كه
بَلى
آرى من هدايت كردم تو را
قَدْ جاءَتْكَ آياتِي
بتحقيق آمد به تو به جهت هدايت تو آيتهاى من فى تفسير على بن ابراهيم : يعنى بالايات : الأئمة صلوات اللَّه عليهم
فَكَذَّبْتَ بِها
پس تكذيب كردى تو آن آيات را
وَ اسْتَكْبَرْتَ
و كبر و سركشى كردى از قبول آن آيات
وَ كُنْتَ مِنَ الْكافِرِينَ
و بودى تو از ناگرويدگان بخداى تعالى و بآيات او .
[ سوره الزمر ( 39 ) : آيات 60 تا 63 ]
وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ تَرَى الَّذِينَ كَذَبُوا عَلَى اللَّهِ وُجُوهُهُمْ مُسْوَدَّةٌ أَ لَيْسَ فِي جَهَنَّمَ مَثْوىً لِلْمُتَكَبِّرِينَ ( 60 ) وَ يُنَجِّي اللَّهُ الَّذِينَ اتَّقَوْا بِمَفازَتِهِمْ لا يَمَسُّهُمُ السُّوءُ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ ( 61 ) اللَّهُ خالِقُ كُلِّ شَيْءٍ وَ هُوَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ وَكِيلٌ ( 62 ) لَهُ مَقالِيدُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآياتِ اللَّهِ أُولئِكَ هُمُ الْخاسِرُونَ ( 63 )
وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ تَرَى الَّذِينَ كَذَبُوا عَلَى اللَّهِ
و در روز قيامت مىبينى تو آنان را كه دروغ گفتند و افترا بستند بر خداى تعالى كه حق تعالى ايشان را مرتبهء خلافت و ولايت داده
وُجُوهُهُمْ مُسْوَدَّةٌ
حالكونى كه رويهاى ايشان سياه شده باشد . جملهء
« وُجُوهُهُمْ مُسْوَدَّةٌ »
كه مركب از مبتدا و خبرست محلا منصوبست تا حال باشد و ضمير وجوهم باعث استغنا از ايراد واو الحال گرديده و در ثواب الاعمال از سورة بن كليب روايت كرده كه من از حضرت أبى جعفر الباقر عليه السّلام پرسيدم كه :
الَّذِينَ كَذَبُوا عَلَى اللَّهِ
درين آيه كدام جماعتند ؟ حضرت فرمود كه ايشان آن جماعتند كه گمان كردند كه ما امام و پيشواى خلايقيم و حال آنكه ايشان را مرتبهء امامت نبود و از جانب اللَّه به اين