آنست كه ادراك وصول اشيا از آنجا ناشى ميگردد زيرا كه صدر محل قلب است و قلب متعلق نفس ناطقه و نفس ناطقه مدرك اشياء
فَهُوَ
پس آن منشرح الصدر
عَلى نُورٍ مِنْ رَبِّهِ
بر نور معرفت و هدايتست از جانب پروردگار خود و توفيق او در روضة الواعظين و در تفاسير عامه از حضرت رسالتپناه صلى اللَّه عليه و آله روايت كردهاند كه آن حضرت بعد از قرائت آيهء كريمهء
أَ فَمَنْ شَرَحَ اللَّهُ صَدْرَهُ لِلْإِسْلامِ
تا آخر ، فرمودند
« ان النور اذا وقع فى القلب انفسح له و انشرح قالوا يا رسول اللَّه فهل لذلك علامة يعرف بها ؟ قال : التجافى عن دار الغرور و الانابة الى دار الخلود و الاستعداد للموت قبل نزوله »
يعنى بدرستى كه نور هدايت هر گاه واقع شود در دل مؤمن وامىشود و گشاده ميگردد آن دل . اصحاب گفتند اى رسول خدا انشراح را علامتى و نشانهاى هست كه تا شناخته شود به آن ؟ حضرت فرمودند كه آن را علامت هست و علامت آن دورى از سراى غرور دنياست و رجوع بدار خلد آخرت و آماده بودن براى موت پيش از نزول آن .
على بن ابراهيم آورده كه : نزلت هذه الاية فى امير المؤمنين عليه السّلام
فَوَيْلٌ
پس وادى جهنم
لِلْقاسِيَةِ قُلُوبُهُمْ
براى جماعتى است كه سخت هست دلهاى ايشان
مِنْ ذِكْرِ اللَّهِ
اى : من اجل ذكر اللَّه يعنى بواسطهء ياد كردن خداى تعالى . پوشيده نماند كه از امر واحد محتمل است كه نظر بقوابل مختلفه آثار متفاوته سر زند چنانچه نور آفتاب روى قصار را سياه مىكند و جامه را سفيد و همچنين ميتواند كه ذكر حق تعالى در بعضى از نفوس خسيسه كه شديد الميل باشند بطباع بهيمه و اخلاق ذميمه قساوت و كدورت زياد كند و در بعضى نفوس شريفه كه با روحانيات در فضاء عالم قدس طيران و سيران مىنمايند بهجت و سرور افزايد . بنا بر اينست كه حق تعالى فرموده :
فَوَيْلٌ لِلْقاسِيَةِ قُلُوبُهُمْ مِنْ ذِكْرِ اللَّهِ أُولئِكَ فِي ضَلالٍ مُبِينٍ
آن گروه مذكور در گمراهى ظاهرند قاضى ناصر الدين بيضاوى گفته كه آيهء :
أَ فَمَنْ شَرَحَ اللَّهُ صَدْرَهُ لِلْإِسْلامِ
تا آخر نازل شده در حق حمزه و على و در حق ابو لهب و ولد او .