الَّذِينَ كَفَرُوا
پس بعد از تكذيب گرفتيم آنان را كه كافر شدند و تكذيب انبيا نمودند
فَكَيْفَ كانَ نَكِيرِ
پس چگونه بود انكار من ايشان را بنازل گردانيدن عذاب بر ايشان .
و بعد ازين عود بذكر دلائل توحيد مىكند و ميفرمايد :
[ سوره فاطر ( 35 ) : آيات 27 تا 28 ]
أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَأَخْرَجْنا بِهِ ثَمَراتٍ مُخْتَلِفاً أَلْوانُها وَ مِنَ الْجِبالِ جُدَدٌ بِيضٌ وَ حُمْرٌ مُخْتَلِفٌ أَلْوانُها وَ غَرابِيبُ سُودٌ ( 27 ) وَ مِنَ النَّاسِ وَ الدَّوَابِّ وَ الْأَنْعامِ مُخْتَلِفٌ أَلْوانُهُ كَذلِكَ إِنَّما يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَماءُ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ غَفُورٌ ( 28 )
أَ لَمْ تَرَ
آيا نمىبينى اى بيننده
أَنَّ اللَّهَ أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً
اينكه خداى تعالى بمحض قدرت كاملهء خود فرو فرستاده از ابر آب باران را اگر مراد از سماء سحاب باشد و يا از طرف آسمان آب را اگر مراد از سما معنى حقيقى آن باشد
فَأَخْرَجْنا بِهِ
پس بيرون آورديم بسبب آن آب باران
ثَمَراتٍ مُخْتَلِفاً أَلْوانُها
ميوههايى كه اين صفت دارند كه مختلف است رنگهاى آنها باعتبار اجناس و اصناف
وَ مِنَ الْجِبالِ
واو و من الجبال براى استينافست يعنى و از جمله كوههايى كه آفريدهء ماست
جُدَدٌ
اى ذو جدد يعنى خداوند مواضع و طرقند كه اين صفت دارند كه
بِيضٌ وَ حُمْرٌ
بعضى سفيد و بعضى سرخند
مُخْتَلِفٌ أَلْوانُها
گوناگونست رنگهاى آن در شدت و ضعف بعضى در غايت سفيدىاند و بعضى كمتر از آن و همچنين بعضى در غايت سرخىاند و بعضى كمتر از آن
وَ غَرابِيبُ سُودٌ
معطوفست . بر بيض يعنى بعضى از آن جدد در نهايت سياهىاند و ميتواند كه معطوف باشد بر جدد يعنى و از كوهها در غايت سياهىاند غرابيب تأكيد سود است و چون مؤكد ميبايد كه مؤخر باشد پس تقدير كلام چنين خواهد بود كه : و سود غرابيب كه سود مذكور مفسر سود مقدر باشد و فائدهء آن زيادتى تأكيدست بنا بر ذكر آن مضمرا و مظهرا . و در بعضى تفاسير مذكور است كه بيشتر اسود غربيب ميگويند بتأخير غربيب و گاهى غربيب اسود نيز ميگويند بتقديم