فَلا مُرْسِلَ لَهُ مِنْ بَعْدِهِ
اى من بعد امساكه يعنى پس نيست هيچ ارسال كننده مر آن را پس از امساك و باز گرفتن آن يعنى هيچكس را قدرت نيست كه نعمت خداداد را باز گيرد و ندادهء خدا را بدهد
وَ هُوَ الْعَزِيزُ
و اوست غالب بر هر چه خواهد واحدى را با او ياراى منازعه نيست
الْحَكِيمُ
كارهاى او همه بحكمت و مصلحت است
يا أَيُّهَا النَّاسُ اذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ
اى مردمان ياد كنيد نعمت خداى تعالى را كه داده است بر شما و شكر آن نعمت نمائيد و غير حق تعالى را لايق شكر و مستحق آن مدانيد
هَلْ مِنْ خالِقٍ غَيْرُ اللَّهِ يَرْزُقُكُمْ مِنَ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ
استفهام درين مقام استفهام انكاريست و كلمه من زائد . بنا بر اين «
هَلْ مِنْ خالِقٍ
» بتقدير لا خالق است و خالق مبتدا و غير اللَّه برفع صفت خالق و يرزقكم خبر مبتدا يعنى نيست هيچ آفريننده غير خداى تعالى كه روزى دهد شما را از آسمان بانزال باران و از زمين با نبات غلات و سائر نباتات بلكه خداى به حق و رزاق مطلق يكى است چنانچه ميفرمايد كه
لا إِلهَ إِلَّا هُوَ
نيست هيچ معبودى مگر او
فَأَنَّى تُؤْفَكُونَ
پس بچه سبب شما منصرف شدهايد از توحيد ؟
و بعد ازين در باب تسليهء پيغمبر صلى اللَّه عليه و آله ميفرمايد كه :
[ سوره فاطر ( 35 ) : آيات 4 تا 6 ]
وَ إِنْ يُكَذِّبُوكَ فَقَدْ كُذِّبَتْ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِكَ وَ إِلَى اللَّهِ تُرْجَعُ الْأُمُورُ ( 4 ) يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ فَلا تَغُرَّنَّكُمُ الْحَياةُ الدُّنْيا وَ لا يَغُرَّنَّكُمْ بِاللَّهِ الْغَرُورُ ( 5 ) إِنَّ الشَّيْطانَ لَكُمْ عَدُوٌّ فَاتَّخِذُوهُ عَدُوًّا إِنَّما يَدْعُوا حِزْبَهُ لِيَكُونُوا مِنْ أَصْحابِ السَّعِيرِ ( 6 )
وَ إِنْ يُكَذِّبُوكَ
و اگر تكذيب كردند اهل مكه تو را
فَقَدْ كُذِّبَتْ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِكَ
پس بتحقيق تكذيب كرده شدند پيغمبران پيش از تو و ايشان بر آن صبر كردند تا بمثوبت جزيل رسيدند پس تو نيز اقتدا بايشان كن
وَ إِلَى اللَّهِ تُرْجَعُ الْأُمُورُ
و بسوى خداى تعالى و جزاى او بازگردانيده شود همه كارها و تو را بر صبر جزاى خير و ايشان را بر تكذيب سزاى بد رساند
يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ
اى مردمان بدرستى كه وعدهء