انشا ليكن مراد ازين امر و نهى اينست كه « اللَّه واحد فاعبدوه و اليوم الآخر كاين فارجوه و الفساد محرم فلا تقربوه » بنا برين امر و نهى مذكور درين متضمن خبر است و تكذيب آن متصورست
فَأَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ
پس فرو گرفت آنها را رجفه يعنى زلزلهء شديد . در سورهء اعراف نيز فأخذتهم الرجفة واقع شده ليكن در سورهء هود فاخذتهم الصيحة وارده شده و چون صيحهء جبرئيل عليه السّلام علت رجفه است در سورهء هود ذكر سبب شده و درين جا و در سورهء اعراف ذكر مسبب
فَأَصْبَحُوا فِي دارِهِمْ
پس بامداد كردند در خانههاى خود
جاثِمِينَ
در حالتى كه به زانو در افتادگان و هلاك شدگان بودند اگر چه دار مفرد است اما چون اضافه بضمير جمع شده معنى مراد جمعيست چنانچه در ترجمه شنيدى
وَ عاداً وَ ثَمُودَ
و ياد كن قوم عاد و ثمود را
وَ قَدْ تَبَيَّنَ لَكُمْ مِنْ مَساكِنِهِمْ
و بتحقيق ظاهر شد مر شما را بعض خانههاى ايشان كه در سر راه سفر واقع شده و شما مشاهده ميكنيد كه چه نوع خراب و ابتر گشتهاند و صاحبان آنها مستأصل شده بنا برين من مساكنهم فاعل تبين است و كلمهء من اسمى بمعنى بعض و ميتواند كه فاعل تبين محذوف باشد به اين تقدير كه و قد تبين لكم اهلاكهم من جهة مساكنهم و برين تقدير كلمهء من حرفى است
وَ زَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطانُ أَعْمالَهُمْ
و بياراست براى ايشان شيطان كردارهاى ايشان را از راه راست كه انبيا آنها را به آن دعوت مينمودند
وَ كانُوا مُسْتَبْصِرِينَ
و حال آنكه بودند ايشان بينايان بسبب پيغمبران زيرا كه پيغمبران راه حق را به آنها نموده بودند و عذر از آنها برخواسته .
[ سوره العنكبوت ( 29 ) : آيات 39 تا 40 ]
وَ قارُونَ وَ فِرْعَوْنَ وَ هامانَ وَ لَقَدْ جاءَهُمْ مُوسى بِالْبَيِّناتِ فَاسْتَكْبَرُوا فِي الْأَرْضِ وَ ما كانُوا سابِقِينَ ( 39 ) فَكُلاًّ أَخَذْنا بِذَنْبِهِ فَمِنْهُمْ مَنْ أَرْسَلْنا عَلَيْهِ حاصِباً وَ مِنْهُمْ مَنْ أَخَذَتْهُ الصَّيْحَةُ وَ مِنْهُمْ مَنْ خَسَفْنا بِهِ الْأَرْضَ وَ مِنْهُمْ مَنْ أَغْرَقْنا وَ ما كانَ اللَّهُ لِيَظْلِمَهُمْ وَ لكِنْ كانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ ( 40 )