وَ يَوْمَ يُنادِيهِمْ
و ياد كن روزى را كه بخواند خداى تعالى مشركين را
فَيَقُولُ
پس گويد بايشان بر وجه توبيخ
أَيْنَ شُرَكائِيَ الَّذِينَ كُنْتُمْ تَزْعُمُونَ
كجااند شريكان من آن چنان شريكانى كه گمان ميكرديد آنها را شريكان من ؟ بنا برين تزعمون بتقدير تزعمون شركائى است تكرار ندا به جهت توبيخ بعد از توبيخ است
وَ نَزَعْنا
و بيرون آورديم
مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ شَهِيداً
از هر گروهى گواهى يعنى انبياء و اوصياء هر امتى را در محكمه قيامت حاضر كنيم تا گواهى دهند بر اعمال و افعال ايشان
« فى رواية ابى الجارود عن ابى جعفر عليه السّلام فى قوله :
وَ نَزَعْنا مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ شَهِيداً
يقول من كل فرقة من هذه الامة امامها »
يعنى مراد از شهيد درين آيه كريمهء امامست يعنى نزع كنيم از هر فرقه از امت محمد صلّى اللَّه عليه و آله امام آن فرقه را . ميتواند كه مراد از امام اعم از نبى و وصى باشد
فَقُلْنا
پس گوئيم مر آن امم را
هاتُوا بُرْهانَكُمْ
بياريد دليلى بر صحت آنچه متدين به آن بوديد . ازينجا وجهى ديگر براى تكرار ندا غير از توبيخ استخراج ميتوان كرد زيرا كه نداء اول براى اظهار فساد رأى ايشان است و اين ندا براى آنكه رأى ايشان مستند بدليلى نيست بلكه بمحض هواى نفس ايشان بوده
فَعَلِمُوا
پس درين هنگام بدانند
أَنَّ الْحَقَّ لِلَّهِ
اينكه حق در الوهيت مر معبود يكتا راست و احدى شريك او نيست
وَ ضَلَّ عَنْهُمْ ما كانُوا يَفْتَرُونَ
و غايب گردد از ايشان آنچه بودند كه ايشان افترا ميكردند از معبودان باطله . و چون حق سبحانه و تعالى افتتاح اين سوره بقصهء موسى و فرعون نمود اختتام آن را بقصهء قارون كه از قوم موسى بود كرده چنانچه فرمود :