يكديگرند و يك ماه فرد و جداگانه است و چون اجزاء امور باقيه در پى يكديگر مىآيند و انفصال در آنها نيست لهذا باقى را سرمد گفتند
مَنْ إِلهٌ غَيْرُ اللَّهِ يَأْتِيكُمْ بِضِياءٍ
كيست خدا بجز معبود بر حق كه بياورد براى شما روشنى آفتاب را و شما را از ظلمت شب نجات دهد ؟ اگر چه حق مقام اين بود كه « هل إله غير اللَّه » گفته شود اما چون زعم فاسد مشركين وجود معبود ديگرست بنا برين زعم ايشان فرمود « من إله » يعنى كيست آنكه معبود بزعم شماست
أَ فَلا تَسْمَعُونَ
آيا نمىشنويد شما موعظه را به گوش عبرت .
قُلْ أَ رَأَيْتُمْ
بگو خبر دهيد مرا
إِنْ جَعَلَ اللَّهُ عَلَيْكُمُ النَّهارَ سَرْمَداً إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ
اگر بگرداند خداى تعالى بر شما روز را باقى و دايم تا روز قيامت باسكان آفتاب در وسط السماء و يا بتحريك آن در فوق افق مرئى
مَنْ إِلهٌ غَيْرُ اللَّهِ يَأْتِيكُمْ بِلَيْلٍ
كيست خدا بجز خداى بر حق كه بيارد براى شما شب را
تَسْكُنُونَ فِيهِ
تا آرام گيريد در آن و استراحت نمائيد
أَ فَلا تُبْصِرُونَ
آيا نمىبينيد آيات وحدت و قدرت الهى را ؟ و چون ليل مقصود بالتبع است نه مقصود بالذات بخلاف ضيا كه آن مقصود بنفسه است لهذا ليل را مقيد ساخته فرمود «
يَأْتِيكُمْ بِلَيْلٍ تَسْكُنُونَ فِيهِ
» و ضيا را مطلق آورده نفرمود « يأتيكم بضياء تبصرون فيه » و ايضا چون منافع عقل از سماع بيشتر است از استفاده آن از بصر چنانچه منافع نور و ضوء بيشتر است از منافع ظلمت لهذا حق سبحانه و تعالى در ضياء أ فلا تسمعون فرمود و در ليل أ فلا تبصرون
وَ مِنْ رَحْمَتِهِ جَعَلَ لَكُمُ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ
و از بخشايش اوست كه بيافريد براى انتفاع شما شب و روز را
لِتَسْكُنُوا فِيهِ
تا آرام گيريد در شب
وَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ
و تا بجوئيد در روز بانواع مكاسب از فضل و كرم او
وَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ
و تا آنكه نعمت او را بشناسيد و شكر كنيد خداى تعالى را بر آن نعمتها .
[ سوره القصص ( 28 ) : آيات 74 تا 75 ]
وَ يَوْمَ يُنادِيهِمْ فَيَقُولُ أَيْنَ شُرَكائِيَ الَّذِينَ كُنْتُمْ تَزْعُمُونَ ( 74 ) وَ نَزَعْنا مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ شَهِيداً فَقُلْنا هاتُوا بُرْهانَكُمْ فَعَلِمُوا أَنَّ الْحَقَّ لِلَّهِ وَ ضَلَّ عَنْهُمْ ما كانُوا يَفْتَرُونَ ( 75 )