وَ الَّذِينَ هاجَرُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ
و آنان كه هجرت كردند از مكه بمدينه در راه خداى تعالى و در طلب رضاى او جل جلاله
ثُمَّ قُتِلُوا
پس كشته شدند در جهاد با كفار
أَوْ ماتُوا
يا مردند بدون آن كه شربت شهادت چشند هر آينه روزى دهد آن مجاهدين را خواه آنان كه شهيد شوند يا آنان كه كه بميرند روزيى نيكو كه آن نعيم جنت است
وَ إِنَّ اللَّهَ
و بدرستى كه خداى تعالى
لَهُوَ خَيْرُ الرَّازِقِينَ
هر آينه اوست بهترين روزىدهندگان ، و اين آيه دلالت دارد بر اينكه غير خداى تعالى نيز رازق ميتواند شد ليكن چون خداى تعالى رزقى چند ميدهد كه ديگران را قدرت به مثل آن نيست لهذا «
لَهُوَ خَيْرُ الرَّازِقِينَ
» فرمود و ايضا رازقيت ديگران براى جلب نفع است مثل آن كه ممدوح خلايق باشند بخلاف حق سبحانه و تعالى .
لَيُدْخِلَنَّهُمْ
هر آينه داخل گرداند خداى تعالى آنها را
مُدْخَلًا يَرْضَوْنَهُ
داخل گردانيدنى كه راضى باشند به آن و آن ادخال در جنت است اگر « مدخل » بضم ميم باشد بمعنى ادخال است و اگر بفتح ميم باشد چنان كه بعضى قرائت كردهاند بمعنى مكان است و حاصل معنى آيه چنين خواهد بود كه هر آينه داخل گرداند آنها را در مكانى كه راضى به آن باشند مخفى نماند كه قول خداى تعالى :
ثُمَّ قُتِلُوا أَوْ ماتُوا
اگر چه بحسب ظاهر دلالت بر تساوى آنها در اصل رزق و دخول در جنت دارد اما ميتواند كه در مراتب درجات متفاوت باشند و فخر الدين رازى گويد كه : سبب نزول آيه چنانچه در عنوان آيه مذكور شد دلالت بر تساوى در مراتب نيز دارد زيرا كه آنها طلب مقدار اجر كردند و اگر تساوى متحقق نشود جواب مفيد نخواهد بود
وَ إِنَّ اللَّهَ لَعَلِيمٌ
و بدرستى كه خداى تعالى هر آينه داناست به آن أجرى كه هر كس مستحق آنست و يا داناست به آنچه ايشان راضى به آن ميشوند
حَلِيمٌ
تعجيل نميكند در عقوبت جمعى كه اقدام بر معصيت كنند بلكه مهلت ميدهد آنها را كه تا توبه كنند .