وَ لَوْ لا كَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِنْ رَبِّكَ
و اگر نه بودى كلمهاى كه پيشى گرفته بر اين زمان از پروردگار تو ، كه آن وعدهء تأخير اهلاك و استيصال منكران اين امت است تا روز قيامت به جهت آنكه شايد از نسل ايشان مؤمنى بعرصه گاه وجود آيد
لَكانَ لِزاماً
هر آينه مىبود اهلاك لازم ايشان ، و تأخير متصور نميبود
وَ أَجَلٌ مُسَمًّى
معطوف است بر « كلمة » اى « و لو لا اجل مسمى لكان لزاما » يعنى و اگر نبودى اجلى مقرر و نام برده شده در لوح المحفوظ هر آينه اهلاك لازم ايشان مىبود ، و حاصل كلام آنكه هر كدام از وعدهء تأخير و اجل مسمى دليلى تام مستقلاند بواسطهء عدم اهلاك ايشان چنانچه تقديم جزا دلالت بر اين دارد زيرا كه اگر جزاء بعد از هر دو شرط مذكور مىشد دغدغهء اين مىشد كه شايد مجموع آنها دليل بر عدم اهلاك باشند . و چون مآل حال كفار عذاب و نكال است .
[ سوره طه ( 20 ) : آيات 130 تا 132 ]
فَاصْبِرْ عَلى ما يَقُولُونَ وَ سَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَ قَبْلَ غُرُوبِها وَ مِنْ آناءِ اللَّيْلِ فَسَبِّحْ وَ أَطْرافَ النَّهارِ لَعَلَّكَ تَرْضى ( 130 ) وَ لا تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ إِلى ما مَتَّعْنا بِهِ أَزْواجاً مِنْهُمْ زَهْرَةَ الْحَياةِ الدُّنْيا لِنَفْتِنَهُمْ فِيهِ وَ رِزْقُ رَبِّكَ خَيْرٌ وَ أَبْقى ( 131 ) وَ أْمُرْ أَهْلَكَ بِالصَّلاةِ وَ اصْطَبِرْ عَلَيْها لا نَسْئَلُكَ رِزْقاً نَحْنُ نَرْزُقُكَ وَ الْعاقِبَةُ لِلتَّقْوى ( 132 )
فَاصْبِرْ عَلى ما يَقُولُونَ
پس صبر كن اى محمد بر آنچه ميگويند اهل شرك از تكذيب تو
وَ سَبِّحْ
و نماز گزار
بِحَمْدِ رَبِّكَ
حالكونى كه ثنا گوينده باشى مر پروردگار خود را
قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ
پيش از برآمدن آفتاب كه آن نماز صبح است
وَ قَبْلَ غُرُوبِها
و پيش از فرو رفتن آفتاب كه آن نماز ظهر و عصر است
وَ مِنْ آناءِ اللَّيْلِ فَسَبِّحْ
بتقدير « فسبح من آناء الليل » است يعنى پس نماز گزار در ساعات شب كه آن نماز مغرب و عشاست ، بنا بر اين كلمهء « من » بمعنى « فى » است و مىتواند كه « من » تبعيضى