أَ فَأَمِنْتُمْ
آيا پس نجات يافتيد بعد از رسيدن شما از جانب دريا به خشكى پس ايمن شديد بنا برين « ا فأمنتم » معطوف بر محذوف است و تقدير كلام چنين است كه « أ نجوتم فأمنتم » و همزه براى انكار است يعنى نجات شما از غرق باعث آن نميشود كه شما ايمن شويد
أَنْ يَخْسِفَ بِكُمْ جانِبَ الْبَرِّ
ازين كه فرو برد شما را خداى تعالى و پنهان سازد بكرانهء زمين يعنى آن خدايى كه قادر بود شما را در زير آب فرو برد و نهان سازد همچنين قادر است بر اين كه شما را در زير زمين فرو برد و پنهان گرداند
أَوْ يُرْسِلَ
يا ايمن شديد از اينكه فرو فرستد
عَلَيْكُمْ حاصِباً
بر شما بادى را كه حصباى سنگريزه داشته باشد كه به آن شما را سنگباران كند
ثُمَّ لا تَجِدُوا لَكُمْ وَكِيلًا
پس نيابيد شما براى خود نگهدارنده كه حفظ شما ازينگونه آفات نمايد .
أَمْ أَمِنْتُمْ
آيا ايمن شديد
أَنْ يُعِيدَكُمْ فِيهِ
ازين كه باز گرداند شما را و در آورد در دريا
تارَةً أُخْرى
بار ديگر به اين قسم كه دواعى سفر درياى شما را مهيا گرداند و شما را محتاج اين سفر سازد
فَيُرْسِلَ عَلَيْكُمْ
پس بفرستد بر شما
قاصِفاً مِنَ الرِّيحِ
شكننده از باد را يعنى باد سخت را تا كشتى شما را بشكند على بن ابراهيم از حضرت ابو جعفر الباقر عليه السّلام روايت كرده كه آن حضرت فرمودند كه : «
قاصِفاً مِنَ الرِّيحِ
هى العاصف »
يعنى مراد از ريح قاصف عاصف است كه بمعنى وزيدن باد سخت شكنندهء كشتيها است
فَيُغْرِقَكُمْ
پس غرق گرداند شما را
بِما كَفَرْتُمْ
بسبب كفران شما نعمت نجات را يا بسبب انكار كردن شما خداى تعالى را و شريك آوردن براى او پس مراد از كفر يا كفر حقيقى و انكار معبود تحقيقى است جل جلاله يا كفران نعمت او
ثُمَّ لا تَجِدُوا لَكُمْ
پس نيابيد براى خود
عَلَيْنا
بر ما
بِهِ
بسبب آن غرق كردن
تَبِيعاً
مطالبى را كه تابع ما باشد يعنى كسى را كه بعد از غرق شدن شما تبعيت ما كند و مطالبهء خون شما از ما نمايد .
وَ لَقَدْ كَرَّمْنا بَنِي آدَمَ
و هر آينه بتحقيق گرامى داشتيم و فضيلت بخشيديم