اختلاف مينمودند در آن و از جملهء مختلف فيه سبت است چنانچه ثبت شد
ادْعُ
بخوان اى محمد امت خود را
إِلى سَبِيلِ رَبِّكَ
بسوى راه پروردگار خود كه اسلام است و يا بسوى تبعيت ائمهء معصومين عليهم السلام چنانچه على بن رئاب از حضرت صادق عليه السّلام روايت كرده كه
« و اللَّه نحن السبيل الذى أمركم اللَّه باتباعه »
بِالْحِكْمَةِ
بگفتگوى صحيح و دليل متين كه مثبت حق و مزيل شبهات باشد
وَ الْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ
و بقياس خطابى كه مشتمل باشد بر پند و نصيحت نيكو
وَ جادِلْهُمْ
و مباحثه كن با خصمان بقياساتى كه مركب باشد از مقدمات مسلمه نزد آنها
بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ
بطريقهاى كه آن بهترين طرق مجادله باشد ، دعوت بحكمت و برهان براى خواص است و بموعظه حسنه براى عوام و مجادله بطريقه و طرز أحسن براى دفع معاندان و جاحدان و از حضرت صادق عليه السّلام مرويست كه مجادله بأحسن مجادله با قرآن است و در كتاب احتجاج مرويست كه در مجلس شريف حضرت صادق عليه السّلام مذكور شد كه مجادله ممنوع است حضرت فرمود كه :
« الجدال لغير التي هى احسن محرم و حرّمه اللَّه على شيعتنا و اما الجدال بالتى هى أحسن فهو ما أمر اللَّه تعالى نبيه أن يجادل به من جحد البعث بعد الموت و احياء له فقال اللَّه حاكيا عنه « 1 » :
وَ ضَرَبَ لَنا مَثَلًا وَ نَسِيَ خَلْقَهُ قالَ مَنْ يُحْيِ الْعِظامَ وَ هِيَ رَمِيمٌ
، فقال اللَّه فى الرد عليه قل يا محمد :
يُحْيِيهَا الَّذِي أَنْشَأَها أَوَّلَ مَرَّةٍ وَ هُوَ بِكُلِّ خَلْقٍ عَلِيمٌ
.
إِنَّ رَبَّكَ
بدرستى كه پروردگار تو
هُوَ أَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبِيلِهِ
او داناتر است به آن كسى كه او گمراه شد از راه او كه اسلام است و بنا بر حديث
« نحن السبيل »
محتمل است كه مراد از اين آيه اينمعنى باشد كه پروردگار تو داناتر است بر احوال كسى كه او گمراه شد از متابعت ائمهء هدى عليهم السلام
وَ هُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ
و خداى تعالى داناتر است به راه يافتگان .
و چون در حرب احد كفار قريش حمزه عم پيغمبر را مثله كرده بودند حضرت
هامش
( 1 ) سورهء يس ، آيهء 78 و 79 .