الكذب » يعنى و مگوييد كه : اين حلال است و اين حرام بواسطهء صفت كردن زبانهاى شما دروغى چند را حاصل كلام آنكه در تحليل و تحريم تابع دليل باشيد و به مجرد گفتگوى زبانى چيزى را حلال و حرام مسازيد
لِتَفْتَرُوا عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ
تا افترا كنيد بر خداى تعالى دروغ را و بگوئيد كه : خداى تعالى ما را به اين مأمور ساخته
إِنَّ الَّذِينَ يَفْتَرُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ
بدرستى كه آنان كه افترا كنند بر خداى تعالى دروغ را
لا يُفْلِحُونَ
رستگارى نيابند از محن دنيوى و عذاب اخروى .
و چون افترا بواسطهء مطلبى ميكنند حق سبحانه و تعالى نفى آن مىكند و ميفرمايد كه :
مَتاعٌ قَلِيلٌ
اى ما يفترون لأجله متاع قليل ، خبر مبتداء محذوفست يعنى آنچه ايشان بواسطهء آن افترا ميكنند از مآرب دنيوى آن متاعى است قليل و اندك
وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ
و مر ايشانراست در آخرت عذابى دردناك و
فى الحديث « من قال للحلال : هذا حرام و للحرام هذا حلال و دان بذلك فعندنا يكون خارجا من الايمان و الاسلام الى الكفر »
يعنى كسى كه بگويد : مر حلال را كه اين حرام است و حرام را كه اين حلال است و اعتقاد داشته باشد و بزبانى تنها نگويد پس اين شخص نزد ما بيرون رونده است از ايمان و اسلام بسوى كفر .
وَ عَلَى الَّذِينَ هادُوا
و بر آنان كه بدين يهوديت در آمدهاند
حَرَّمْنا ما قَصَصْنا عَلَيْكَ
حرام گردانيديم بر ايشان به جهت عقوبت آنچه را كه بيان كردهايم و خواندهايم
مِنْ قَبْلُ
پيش از نزول اين سوره يعنى در سورهء انعام و آن قول حق تعالى است كه فرموده : «
وَ عَلَى الَّذِينَ هادُوا حَرَّمْنا كُلَّ ذِي ظُفُرٍ
» ازينجا معلوم مىشود كه تحريم چنانچه براى مضرت مىباشد براى عقوبت نيز مىباشد
وَ ما ظَلَمْناهُمْ
و ستم نكردهايم ما بر يهودان در تحريم آنچه بر ايشان حرام گردانيدهايم
وَ لكِنْ كانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ
و ليكن بودند ايشان كه بواسطهء ارتكاب امور قبيحه ستم كردند بر نفسهاى خود .